سینا افشاریان، سالهاست به دلیل ساختار انحصاری بازار خودرو در کشور، بخش قابلتوجهی از مردم بدلایل مختلف ناچار به استفاده از خودروهای داخلی هستند که فاصله قابلتوجهی با خودروهای روز دنیا دارند، خودروهایی که در بسیاری از موارد با قیمتهایی چند برابر قیمت جهانی به مصرفکننده ایرانی عرضه میشوند.
از سوی دیگر، مشکلات حملونقل عمومی در بسیاری از شهرها آنچنان است که مردم بالاجبار مجبور به استفاده از خودروی شخصی هستند؛
در چنین شرایطی، نمیتوان صرفاً با استناد به افزایش مصرف بنزین، مردم را مقصر دانست؛ چراکه بخش مهمی از این مصرف بالا، نتیجه کیفیت پایین و استاندارد قدیمی خودروهای موجود در کشور است و البته نباید این نکته را هم فراموش کرد که سوخت تولیدی و عرضه شده در پمپ بنزینها هم آنقدر ضعیف است که در بالا رفتن مصرف تاثیر گذاشته است.
کافی است مصرف سوخت برخی خودروهای اقتصادی و سدانهای خانوادگی جدید در بازارهای جهانی را با خودروهای تولید یا مونتاژشده در ایران مقایسه کنیم متوجه میشویم خودروهای امروز در جهان با استفاده از فناوریهای جدید به مصرفهای بسیار پایینتری دست پیدا کردهاند بطوریکه مصرف اکثر این خودروها بین ۳ تا ۵.۵ یا ۶ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است؛ در حالی که بسیاری از خودروهای موجود در بازار ایران در بهترین وضعیت همچنان مصرف سوختی در محدوده ۸ تا ۱۰ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر و یا حتی بیشتر دارند.
موضوع تنها به مصرف سوخت خودرو ختم نمیشود. کیفیت سوخت و عدد اکتان بنزین عرضهشده نیز یکی از دغدغههای جدی مالکان خودروهای جدید و وارداتی است. گزارشهای روزهای اخیر نشان میدهد استفاده از بنزین بیکیفیت داخلی منجر به بروز پدیده ناک و خرابی موتور و در مواردی آسیب و خسارت سنگین به قطعات منجر شده است.
بنابراین پرسش اصلی اینجاست: آیا منطقی است قیمت بنزین افزایش پیدا کند، اما همزمان مردم همچنان مجبور به استفاده از خودروهای گرانقیمت، پرمصرف و با استاندارد قدیمی باشند و برای سوخت آنها نیز با دغدغه کیفیت مواجه باشند؟
اگر قرار است سیاست کشور به سمت واقعیتر شدن قیمت سوخت حرکت کند، این تغییر باید همزمان با اصلاح سایر بخشها باشد؛ یعنی واردات خودروهای روز دنیا با تعرفههای منطقی تسهیل شده و آسانتر شود و پای نمایندگی خودروسازان جهانی به کشور باز شود تا علاوه بر رقابتی شدن بازار، مردم امکان خرید خودروهای روز با مصرف پایین بنزین را داشته باشند ضمن اینکه توقف و یا اصلاح تولید و مونتاژ خودروهای پرمصرف و قدیمی و با استانداردهای کهنه و توسعه حملونقل عمومی و همچنین بالابردن استاندارد و اکتان بنزین داخلی نیز باید مورد توجه جدی قرار بگیرد.
از سوی دیگر، نمیتوان قدرت خرید و درآمد مردم را نادیده گرفت. افزایش قیمت سوخت بدون توجه به دستمزد، تورم و هزینههای زندگی، فشار مستقیم بیشتری بر خانوارها وارد میکند؛ بهویژه برای افرادی که به دلیل ضعف حملونقل عمومی ناچار به استفاده روزمره از خودروی شخصی هستند.
مسئله بنزین فقط قیمت یک لیتر سوخت نیست بلکه مجموعهای از سیاستهای اقتصادی، خودرویی و صنعتی، حملونقل و انرژی است.
اگر قرار است بنزین گران شود، ابتدا باید حق انتخاب مردم بیشتر شود؛ خودروی کممصرف و استاندارد با قیمت منطقی در دسترس باشد، حملونقل عمومی توسعه یابد و سوختی با کیفیت متناسب و اکتان بالا نیز عرضه شود.
در غیر این صورت، افزایش قیمت بنزین در شرایطی که مردم برای خرید یک خودروی معمولی باید چند برابر قیمت جهانی هزینه کنند، بیش از آنکه یک اصلاح اقتصادی باشد، میتواند صرفاً انتقال هزینه ناکارآمدیهای موجود به دوش مصرفکننده باشد.
