هشدار استنفورد: هوش مصنوعی مستقل می‌تواند وابستگی به غول‌های فناوری را بیشتر کند

مطالعه جدید مؤسسه هوش مصنوعی انسان‌محور دانشگاه استنفورد (Stanford HAI) نشان می‌دهد که راهکارهای «هوش مصنوعی مستقل» (Sovereign AI) که توسط غول‌های فناوری مانند انویدیا، مایکروسافت، گوگل، آمازون وب سرویسز (AWS) و اوپن‌ای‌آی ارائه می‌شوند، اگرچه کنترل بیشتری بر زیرساخت‌ها و داده‌ها در اختیار کشورها و سازمان‌ها قرار می‌دهند، اما در بلندمدت وابستگی آن‌ها به این شرکت‌ها را افزایش می‌دهند.

به گزارش سیلاد به نقل از Ciodive، در سال‌های اخیر، نگرانی دولت‌ها و شرکت‌ها درباره حاکمیت داده، مقررات محلی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی باعث شده تقاضا برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی بومی و سرویس‌های ابری مستقل رشد چشمگیری داشته باشد. با این حال، پژوهش استنفورد هشدار می‌دهد که بسیاری از محصولات موسوم به Sovereign AI تنها شکل وابستگی را تغییر می‌دهند و آن را از بین نمی‌برند.

این گزارش به‌ویژه به نقش انویدیا اشاره می‌کند. راهکارهایی مانند AI Factory که این شرکت ارائه می‌دهد، امکان ایجاد مراکز هوش مصنوعی با مالکیت و مدیریت محلی را فراهم می‌کنند، اما به دلیل وابستگی شدید به سخت‌افزار، نرم‌افزار و اکوسیستم اختصاصی انویدیا، مهاجرت به رقبایی مانند AMD یا اینتل بسیار پرهزینه و دشوار خواهد بود. به همین دلیل، کارشناسان این وضعیت را نمونه‌ای از «قفل شدن به فروشنده» (Vendor Lock-in) می‌دانند.

 

در مورد OpenAI نیز گزارش می‌گوید اگرچه مدل‌های Sovereign AI این شرکت دسترسی محلی به مدل‌های پیشرفته را افزایش می‌دهند، اما کنترل کامل بر فناوری پایه و زیرساخت همچنان در اختیار OpenAI باقی می‌ماند. همچنین سرویس‌های ابری مستقل مایکروسافت، گوگل و AWS نیز با وجود پاسخ‌گویی به نیازهای حاکمیتی، هزینه‌های بالا و پیچیدگی عملیاتی قابل توجهی دارند.

افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت داده و الزامات حاکمیت دیجیتال باعث شده بسیاری از کشورها، به‌ویژه در اروپا، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی توسعه فناوری‌های بومی انجام دهند. اتحادیه اروپا نیز اخیراً بسته «حاکمیت فناوری اروپا» را برای کاهش وابستگی به شرکت‌های آمریکایی معرفی کرده است. با این حال، همین روند باعث شده غول‌های فناوری نیز خدمات حاکمیتی خود را بیش از گذشته گسترش دهند.

بر اساس این مطالعه، حدود ۱۴ درصد از درآمد انویدیا، معادل نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار، از راهکارهای Sovereign AI تأمین می‌شود که نشان‌دهنده اهمیت روزافزون این بازار است. کارشناسان استنفورد تأکید می‌کنند سازمان‌ها هنگام انتخاب زیرساخت‌های هوش مصنوعی باید علاوه بر مزایای کنترل محلی، به خطر وابستگی بلندمدت، کاهش قابلیت تعامل با سایر پلتفرم‌ها و دشواری تغییر تأمین‌کننده نیز توجه کنند.