راز زمان طلایی؛ هورمون‌درمانی چگونه خطر آلزایمر را کاهش می‌دهد؟

این پژوهش که در نشریه معتبر «آلزایمر و زوال عقل» (Alzheimer’s & Dementia) به چاپ رسیده، بر روی داده‌های ۱۸۳ هزار و ۴۵۰ زن یائسه از بانک زیستی بریتانیا صورت گرفته است. محققان به طور میانگین به مدت ۱۳/۳ سال وضعیت سلامت این جمعیت را پیگیری کردند که در این بازه زمانی، نزدیک به چهار هزار مورد زوال عقل در میان آنان ثبت شد.

بر اساس یافته‌ها، استفاده از هورمون درمانی در مقایسه با گروهی که این درمان را دریافت نکرده‌اند، با کاهش ده درصدی خطر کلی زوال عقل و کاهش شانزده درصدی خطر ابتلا به آلزایمر همراه بوده است. این رابطه محافظتی در میان زنانی که یائسگی جراحی را تجربه کرده‌اند، به مراتب قوی‌تر بوده و خطر زوال عقل را تا بیست و شش درصد کاهش داده است. همچنین تأثیر این درمان در زنانی که در طول زندگی، دوره‌های کوتاه‌تری از مواجهه طبیعی با استروژن داشته‌اند و نیز در میان دارندگان نوع ژن APOE4 (که با ریسک بالاتر آلزایمر مرتبط است)، بارزتر گزارش شده است.

به گزارش سیلاد، یکی از نکات کلیدی این مطالعه، اهمیت زمان شروع درمان است. زنانی که مصرف هورمون را در بازه سنی ۴۶ تا ۵۶ سالگی آغاز کرده‌اند، بیشترین کاهش خطر زوال عقل را نشان داده‌اند که این یافته با فرضیه «پنجره بحرانی» همسو است. بر اساس این فرضیه، شروع درمان در دوره زمانی نزدیک به یائسگی، بیشترین بهره‌مندی عصبی را برای مغز به همراه دارد.

گفتنی است درمان جایگزینی هورمون در درجه نخست برای جبران کمبود هورمون‌های جنسی و کاهش علائم آزاردهنده یائسگی نظیر گرگرفتگی و تعریق شبانه تجویز می‌شود و تأثیر بالقوه آن بر سلامت مغز، همچنان یکی از موضوعات چالش‌برانگیز و در دست بررسی در محافل علمی به شمار می‌رود.

پژوهشگران با تأکید بر ماهیت مشاهده‌ای این مطالعه، یادآور شده‌اند که یافته‌های مذکور به هیچ‌وجه اثبات‌کننده نقش مستقیم هورمون‌درمانی در کاهش خطر زوال عقل یا آلزایمر نیست و احتمال دارد سایر عوامل مرتبط با سبک زندگی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی و سلامت عمومی در این نتایج دخیل باشند.

با این حال، محققان بر این باورند که این داده‌ها می‌تواند مسیر را برای تحقیقات آینده در حوزه درمان شخصی‌شده هموار سازد؛ به‌گونه‌ای که در مطالعات بعدی، عواملی چون سن شروع درمان، نوع یائسگی (طبیعی یا جراحی)، پروفایل ژنتیکی و طول دوره مواجهه طبیعی با استروژن به عنوان متغیرهای کلیدی در تجویز درمان لحاظ شوند.