به گزارش سیلاد عبدالناصر همتی، اخیرا در همایشی با عنوان «چشمانداز اقتصادی ایران» به کاهش قدرت خرید مردم اشاره کرد و از روند کاهنده آن خبر داد. رییس کل بانک مرکزی با اشاره به کاهش رفاه خانوارها، تأکید کرد نباید افت قدرت خرید مردم را صرفاً به تورم نسبت داد.
به گفته وی، بخش مهمی از این کاهش ناشی از افت درآمد واقعی سرانه است. او با استناد به شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی (GDI) اعلام کرد درآمد واقعی سرانه کشور بر پایه قیمتهای ثابت سال ۱۴۰۰، از حدود ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به حدود ۷۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته؛ موضوعی که به معنای تقریباً نصف شدن درآمد واقعی هر ایرانی طی ۱۳ سال و بازگشت سطح رفاه به دهه ۱۳۷۰ است.
یک نگاه اجمالی به قدرت خرید طبقه کارگر و مزدبگیران هم نشان میدهد اعلام همتی مبنی بر کاهش چشمگیر قدرت خرید نسبت به ابتدای سال ۹۰ واقعی است. هر چند همتی در این رابطه به بررسی شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی افراد و سرانه کشور پرداخت اما قدرت مزد هم موید این نکته است که در مقایسه با ابتدای دهه ۹۰ به شکل چشمگیری از قدرت خرید کارگران و حقوق بگیران کشور به نحوی محسوس کاسته شده ات.
در سال ۱۳۹۰ حداقل دستمزد معادل ۳۳۰ هزار و ۳۰۰ تومان بود. در آمن زمان این رقم معادل ۳۰۵ دلار یا ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار بود. شورای عالی کار، حقوق پایه ماهانه را در حالی به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان افزایش داد که در سال ۱۴۰۴ حقوق پایه ماهانه ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان بود. در روز ۲۶ اسفند ماه ۱۴۰۴، حداقل دستمزد مصوب برای ۱۴۰۵ معادل ۱۱۶ دلار بود. حال آنکه در حداقل دستمزد ۱۴۰۴ در بهمن ماه ۸۴ دلار ارزش داشت. این افزایش اما تا میانه اردیبهشت امسال هم دوام نیاورد زیرا نرخ هر دلار آمریکا به شکل محسوسی افزایش یافت و در مقاطعی حتی به ۱۹۰ هزار تومان رسید تا حداقل مزد معادل ۸۷.۵ دلار باشد. بدون تردید مهمترین عامل این تغییر وضعیت، کاهش قدرت خرید و درآمد واقعی مردم، تضعیف پی در پی ارزش پول ملی بود. در سال ۹۰ قیمت هر دلار حدود هزار تومان بود.
حداقل دستمزد براساس ارزش طلا هم در این مدت به شدت کاهش یافته است. در روز ۲۶ فروردین و دو روز بعد تصویب مزد ۱۴۰۵، هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان بود، که معادل ارزش حداقل حقوق پایه را به اندکی بیش از یک گرم طلا میرساند. هر گرم طلای ۱۸ عیار در سال جاری تا ۲۱ میلیون تومان هم افزایش یافت که بر این اساس، حداقل حقوق پایه تقریبا ۰.۸ گرم طلا است.
۱۵ سال کاهش قدرت مزد
در ۱۵ سال گذشته قویترین قدرت دلاری دستمزد در سال ۹۰ تجربه شد؛ در آن زمان که سال تشدید تحریمها است، حداقل دستمزد ۳۳۰ هزار تومانی معادل ۳۰۵ دلار ارزش داشت حال آنکه اکنون قدرت خرید دستمزد ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومانی تنها ۸۷.۵ دلار است؛ به زبان سادهتر یعنی مزد به طور اسمی بیش از ۵۰ بار بزرگتر از سال ۹۰ شده اما قدرت خرید مزد در سال ۹۰ حدود ۳.۵ برابر امروز بوده است.
در بررسی قدرت خرید مزد به طلا هم تقریبا همین وضعیت را داشته و در طول دهه ۹۰ تا به امروز دائم از ارزش مزد بر مبنای طلا کاسته شده است. بالاترین ارزش مزد براساس طلا در سال ۹۴ بهدست آمده که حداقل دستمزد ۷۱۲ هزار تومانی آن زمان معادل ۷.۶ گرم طلای ۱۸ عیار بود.
در سال ۹۰ حدافل دستمزد معادل ۷.۲ گرم طلا بود و در انتهای سال گذشته هم حداقل دستمزد به ارزش ۰.۶۷ گرم طلا بود. به عبارت سادهتر قدرت خرید مزد به دلار در اردیبهشت امسال معادل ۱۰.۶ درصد قدرت خرید مزد ۱۳۹۴ است.
۲۲۳۲۲۹
