به گزارش سیلاد کمبود منابع کافی چه در بخش بودجه و چه در حوزههایی مانند انرژی موجب ایجاد انواع ناترازیها در اقتصاد ایران شده است. جنگ اخیر هم با حمله مستقیم دشمن به زیرساختهای تولید انرژی و چه از طریق محاصره دریایی، زمینه افزایش ناترازیها را فراهم آورد.
در این میان، باز هم مشاهده میشود بخشی از اقتصاددانان به دولت توصیه میکنند برای جبران کسری بودجه و کاهش مصرف بنزین دست به افزایش قیمت بنزین بزند. این در حالی است که در دو دهه اخیر ۷ بار قیمت بنزین افزایش یافت به نحوی که قیمت آن از هر لیتر ۱۰۰ تومان به پنج هزار تومان رسیده اما هنوز از نظر عدهای، با افزایش قیمت میتوان بخشی از مشکل را حل کرد.
مطالعات مختلف اما نشان میدهند که افزایش قیمت هزینههای عمومی شاید در کوتاه مدت، مثلا یک سال، تا حدی برای دولت درآمد داشته باشد، اما در میان مدت و بلندمدت بیش از درآمد آن، اثر این اقدام بر افزایش هزینهها است که باقی خواهد ماند.
سازمان برنامه و بودجه در مطالعات دهه ۷۰ خود، درباره اینکه چرا با وجود افزایش قیمتهایی چون ارز یا حاملهای انرژی کسری بودجه افزایش مییابد، توضیح داد به ازای هر واحد درآمد از محل افزایش قیمت حاملهای انرژی در سال بعد، ۱.۲ واحد به هزینههای دولتی اضافه میشود و گرچه با هدف کاستن از کسری بودجه بنزین گران میشود اما نتیجه آن افزایش ناترازی مالی دولت است.
همت قلیزاده، کارشناس اقتصاد انرژی با تایید این گزاره به سیلاد توضیح داد: در کتاب اقتصادی هم اگر بگردیم، این موضوع توضیح داده شده است. به زبان اقتصادی، در تابع تقاضای کل درآمدی اگر به دست آید، بهدلیل ضریب تکاثر مخارج دولت، درنهایت درآمدی کمتر از هزینهها خواهد بود. از سوی دیگر به ازای هر یک درصد تورم، هزینههای دولت تا ۳.۵ درصد افزایش مییابد. پس اجرای این سیاستها، با وجود ادعاهای واهی، هم از محل ایجاد تورم و هم از محل آن اقدام به افزایش هزینههای دولت دامن خواهد زد و کسری بودجه را بیشتر میکند.
او با بیان اینکه اگر قیمت بنزین به ارقامی مانند ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان در هر لیتر برسد، کشور دچار بحران بسیار بزرگی میشود افزود: اکنون هم هر اقدامی از این دست میتواند بحرانهای اجتماعی پدید آورد و نباید در این پیچ که از نظر من حساسترین پیچ ایران است، به افزایش شکاف میان مردم و مسئولان دامن زده شود. متاسفانه برخی اقتصاد خواندهها، با مفاهیم جعلی مانند یارانه پنهان، از گذشته، یک بازی باخت- باخت میان مردم و مسئولان راه انداختند که بهتر است هر چه زودتر خاتمه یابد.
از نظر او و اغلب اقتصاددانان، جامعه ایران ظرفیت فشارهای اقتصادی بیشتر را ندارد و از آنجایی که تورم اکنون به بیش از ۸۳ درصد رسیده، اقدامات تورمزا میتواند شتاب افزایش قیمتها را دو چندان کند.
متن کامل گفتگو با همت قلیزاده را میتوانید در اینجا بخوانید.
۲۲۳۲۲۹
