نگاهی از نزدیک به رادارهای فوق‌پیشرفته ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد

به گزارش سیلاد و به نقل از BGR، فناوری رادار در ناوهای هواپیمابر نخستین بار در دهه ۱۹۳۰ معرفی شد. این سامانه‌ها در آن زمان تنها قادر بودند هواپیماها یا شناورها را در بردی حدود ۱۰۰ مایل دریایی شناسایی کنند و رابط‌های کاربری آن‌ها کاملاً دستی بود. نمایشگرهای دایره‌ای رادار تنها موقعیت نسبی هدف را نسبت به کشتی نشان می‌دادند و اپراتورها باید با تحلیل این داده‌ها، محل دقیق هدف را تعیین می‌کردند.

امروزه اما رادار دیگر تنها منبع اطلاعات میدان نبرد نیست. سامانه‌های مدرن، داده‌های دریافتی از مجموعه‌ای از حسگرهای مستقر در داخل و خارج از ناو را با یکدیگر ترکیب می‌کنند تا تصویری جامع و لحظه‌ای از وضعیت میدان نبرد، تهدیدها و تحرکات دشمن در اختیار فرماندهان قرار دهند. همچنین نمایشگرهای قدیمی مبتنی بر لامپ پرتو کاتدی جای خود را به مانیتورهای بزرگ و پیشرفته رایانه‌ای داده‌اند.

آغاز عصر رادار در ناوهای هواپیمابر

رادارهای ناوهای هواپیمابر از سال ۱۹۴۰ وارد مرحله عملیاتی شدند؛ زمانی که نخستین رادار CXAM روی ناو USS Yorktown نصب شد. این سامانه از رابطی بسیار ساده بهره می‌برد و ملوانان باید موقعیت هواپیماها و شناورها را به‌صورت دستی و بر اساس داده‌های A-scan ترسیم می‌کردند. نقاط چشمک‌زن روی نمایشگر نشان‌دهنده اهداف بودند و اپراتورها با استفاده از آن‌ها فاصله و موقعیت هدف را محاسبه می‌کردند.

رادار CXAM توانایی تشخیص دو شناور با فاصله حدود ۴۰۰ یارد از یکدیگر را داشت و می‌توانست هواپیماهای جنگنده را تا فاصله ۵۰ مایل دریایی شناسایی کند. این قابلیت در آن زمان، برتری قابل توجهی در زمینه هشدار زودهنگام برای نیروی دریایی آمریکا ایجاد کرده بود.

این سامانه‌های اولیه از آنتن‌های مکانیکی چرخان استفاده می‌کردند، اما با افزایش سرعت هواپیماهای جت و موشک‌ها، فناوری رادار نیز دستخوش تحول شد. در جریان جنگ جهانی دوم، رادارهای آرایه فازی (Phased Array Radar) وارد ناوهای هواپیمابر شدند و با جایگزینی اسکن الکترونیکی به‌جای اسکن مکانیکی، سرعت و دقت شناسایی اهداف را به میزان قابل توجهی افزایش دادند.

در سال ۱۹۶۲، ناو هواپیمابر USS Enterprise به نسل جدیدی از رادارهای اسکن فرکانسی مجهز شد. این سامانه‌ها که ابعادی در حد یک بیلبورد داشتند، قادر بودند اهداف را در فاصله بیش از ۲۰۰ مایل دریایی ردیابی کنند. اطلاعات راداری نیز روی نمایشگرهای دایره‌ای با خطوط و نقاط سبزرنگ نمایش داده می‌شد و مشخصاتی مانند برد و جهت حرکت هدف را در اختیار اپراتورها قرار می‌داد.

آینده سامانه‌های راداری ناوهای هواپیمابر

جدیدترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا، USS Gerald R. Ford، در سال ۲۰۲۲ با نسل تازه‌ای از سامانه‌های راداری وارد خدمت شد. این ناو از ترکیب رادار جست‌وجوی حجمی SPY-4 و رادار چندمنظوره SPY-3 بهره می‌برد که در کنار یکدیگر، سامانه راداری دو بانده آن را تشکیل می‌دهند.

رادارهای SPY-3 و SPY-4 توانایی ردیابی اهداف را تا فاصله ۲۵۰ مایل دریایی دارند و بخش مهمی از مرکز اطلاعات رزمی پیشرفته ناو کلاس فورد محسوب می‌شوند. با این حال، نیروی دریایی آمریکا در آینده این سامانه‌ها را با رادار نسل جدید SPY-6 جایگزین خواهد کرد؛ سامانه‌ای که از برد بیشتر و قابلیت‌های ردیابی پیشرفته‌تری برخوردار است.

برخلاف سامانه‌های قدیمی که رادار اصلی‌ترین منبع اطلاعات میدان نبرد بود، رابط‌های کاربری مدرن داده‌های حاصل از منابع مختلف را به‌صورت یکپارچه نمایش می‌دهند تا تصویری کامل از وضعیت عملیاتی در اختیار فرماندهان قرار گیرد.

امروزه تصاویر راداری به‌جای نمایشگرهای قدیمی، روی مانیتورهای LCD پیشرفته و در قالب نرم‌افزار سیستم دفاع از خود کشتی (SSDS) نمایش داده می‌شوند. همچنین رادارهای ناوهای کلاس فورد بخشی از پروژه Overmatch نیروی دریایی آمریکا هستند؛ پروژه‌ای که با تجمیع داده‌های رادارها، حسگرهای دریایی، هواپیماها و ماهواره‌ها، یک تصویر عملیاتی مشترک ایجاد می‌کند و تصمیم‌گیری راهبردی را در سطح فرماندهی تسهیل می‌سازد.

انتظار می‌رود ناو هواپیمابر هسته‌ای USS John F. Kennedy نیز که قرار است در سال ۲۰۲۷ وارد خدمت شود، به نسل جدیدتری از فناوری‌های راداری مجهز باشد و توانمندی‌های شناسایی و مدیریت میدان نبرد را بیش از پیش ارتقا دهد.