زندگی زیر آنتن‌های موبایل؛ دردسر یا راه‌حل؟!

یکی از مواردی که همواره از سوی مسوولان در حوزه ارتباطات مطرح می‌شود این است که شبکه‌ی تلفن همراه، شبکه‌ای ملی است و نبود نگاه ملی، قطعا بر موفقیت در توسعه‌ی شبکه نیز تاثیرگذار خواهد بود چراکه تحقق توسعه‌ی شبکه‌ و بهبود خدمات تلفن همراه، نیازمند همکاری تمام سازمان‌های دولتی و دستگاه‌ها و بویژه مردم است و شرکتها برای نصب ایستگاه‌های جدید متقاضی استفاده از فضای منازل یا ساختمان‌های اداری موسسات و دستگاه‌ها هستند.

اپراتورهای همراه اعلام کرده بود که برای هر مکانی که از اشخاص حقیقی و حقوقی برای نصب BTS دریافت می‌کند، اجاره‌ی ماهانه‌ پرداخت خواهد کرد که هزینه‌ی این اجاره، براساس نرخ کارشناس رسمی دادگستری و نرخ منطقه‌یی مشخص و طبق قرارداد فی مابین پرداخت خواهد شد.

با این حال پوشش‌دهی و کیفیت بخشیدن به شبکه‌ی تلفن‌ همراه طی سالهای اخیر مهم‌ترین چالش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و همچنین اپراتورها به شمار می‌رود و این امیدواری وجود داشته که با نصب آنتن‌های BTS در نقاط کور، در سراسر کشور پوشش‌دهی تلفن‌ همراه به‌صورت مناسب صورت بگیرد. با توجه به اهمیت این مساله، سالهای گذشته طرحی درباره جایگاه مکان‌یابی برای آنتن‌های تلفن همراه، در راستای بهینه‌سازی شبکه مطرح شد.

اما ممانعت مردم و بعضا سازمان‌ها برای استفاده از فضای منازل و ساختمان‌ها در جهت نصب این آنتن‌ها، موضوعی بوده که به عنوان یکی از چالشهای توسعه شبکه سیار مطرح شده که دلیل ان هم احتمال مضر بودن تشعشعات آنتن برروی بدن انسان بوده است.

مدیران ارتباطی می‌گویند فاصله‌ی قرار گرفتن بخش فرستنده و گیرنده‌ی آنتن‌های تلفن‌ همراه که امواج از آن‌ها خارج می‌شود تا زمین، به‌گونه‌ای است که ضرری متوجه افراد نیست. بحث مضر بودن امواج برای آسیب‌رسانی به بدن انسان، به قدرت فرستنده، شدت تشعشع و زمانی که فرد در برابر آن قرار می‌گیرد، بستگی دارد.

بر این اساس چنانچه فرد به‌طور دایم در مقابل تشعشعات یک دکل BTS تلفن‌ همراه قرار داشته باشد، برروی بدنش تاثیر منفی می‌گذارد اما به گفته کارشناسان، هنوز جواب قطعی برای تاثیرات تشعشعات آنتن‌های بر روی انسان وجود نداشته و دقیقا کسی نتوانسته ثابت کند، این تشعشعات برای انسان مشکل‌زا یا غیرمشکل‌زا هستند. البته تاثیر آنتن‌ها به قدرت آن‌ها و میزان فاصله‌ی فرد با آن‌ بستگی دارد.

در نتیجه زمانی که افراد با BTSها فاصله‌ی زیادی دارند، میزان تشعشع اثر کمی خواهد داشت، اما چنانچه فرد به‌طور دایم در مقابل تشعشعات یک دکل قرار داشته باشد، بر روی انسان تاثیرگذار خواهد بود. قطعا میزان تاثیر امواج الکترومغناطیسی آنتن‌های تلفن‌همراه با توجه به شدت و مدت زمان قرار گرفتن فرد در برابر آن بیشتر می‌شود.

اما به گفته مدیران مخابراتی آنتن‌های مورد استفاده در شبکه‌ی تلفن‌همراه، کم‌قدرت و در مقایسه با فرستنده‌های مخابراتی مانند رادار یا سیستم‌های پرقدرت، از توان پایین‌تری‌ برخوردارند و توان آنتن‌ها به‌طور طبیعی در حد ۲۰ یا ۳۰ وات است که در ارتفاعات پایین‌تر قدرت آن‌ها به جهت نیاز به پوشش کمتر، کاهش می‌یابد.

بیشتر تشعشعات، موازی با سطح زمین و به‌گونه‌ای قرار می‌گیرند که ما در مقابل حداکثر قدرت آن‌ها قرار نمی‌گیریم و در نتیجه به گفته کارشناسان تشعشعات مذکور با توان پایین مشکلی برای انسان ایجاد نمی‌کنند، مگر زمانی که فرستنده‌ها مستقیما برروی پنجره قرار داشته باشند.

طی سالهای گذشته اعلام شد که کمیته تخصصی به منظور بررسی نصب دکل‌ آنتن‌های جدید در تهران تشکیل شده که در آن، نمایندگان کلیه دستگاه‌های مرتبط همچون حوزه شهرسازی، خدمات‌ شهری، سازمان پارک‌ها و فضای سبز و دیگر بخش‌های مرتبط حضور داشتند ضمن اینکه از مسئولان وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محیط زیست نیز برای شرکت در جلسات دعوت می‌شود.

اما آن سوی ماجرای افزایش دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی در هر کوچه و خیابان، نگرانی‌های شهروندان به دلیل امکان ایجاد بیماری‌ها بواسطه این امواج است و اینکه هر روزه تعداد این دکل‌ها در سطح شهر رو به افزایش است، هرچند که بارها بر لزوم رعایت استانداردها در نصب آنتن‌ها و دکل‌های مخابراتی تاکید شده که اشعه‌های حاصل از آنتن‌ها و دکل‌ها زیان‌رسان نیستند.

بر اساس این تاکیدها، اقدامات و بررسی‌های انجام شده درباره بهداشت پرتوها و تاثیر آن بر بدن انسان در مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت صورت گرفته و به دنبال این بررسی‌ها به این نتیجه رسیده اند که اشعه‌های حاصل از آنتن‌ها و دکل‌ها زیان‌رسان نیستند.

از طرف دیگر در هر حال هر دستگاهی که بخواهد نسبت به نصب دکل آنتن و دیگر تاسیسات مخابراتی در سطح شهر اقدام کند، باید مجوز مربوطه را دریافت کند. با هر شرکت یا دستگاهی اعم از دولتی و خصوصی که بدون کسب مجوز از شهرداری، تاسیسات مخابراتی نصب کند، برخورد می‌شود و طبق کمیسیون ماده ۱۰۰ تاسیسات نصب شده، برچیده خواهد شد.

طی سالهای اخیر هم اعلام شده بود که شهروندان می‌توانند شکایت خود در ارتباط با نصب دکل و آنتن غیرمجاز را به سامانه ۱۸۸۸ اطلاع دهند و شرکت ارتباطات مشترک شهر به عنوان متولی اصلی اجرای مصوبه سامان‌دهی دکل‌ها و آنتن‌های مخابراتی که از سوی شورای شهر ابلاغ شده، شناخته می‌شود و این مسوولیت را دنبال خواهد کرد.

با وجود این که در جریان توسعه‌ی شبکه‌ی تلفن همراه از سالهای گذشته تاکنون، بخشی از توسعه‌ی شبکه از ایجاد ایستگاه‌ها با دکل‌های بلند در سطح شهر، به ایستگاه‌های کوچک یا مایکرو BTS تغییر یافته و در مناطق پرترافیک پرجمعیت شهر تهران در حال استفاده از مایکرو BTS استفاده می‌شود، اما ظاهرا توسعه‌ی شبکه‌ی تلفن‌ همراه و رسیدن به کیفیت مطلوب شبکه همچنان با افزایش آنتن‌ها مناسب‌تر خواهد شد.

وجود دوگانگی لزوم نصب آنتن و نگرانی و مخالفت شهروندان و شهرداری‌ها، طی سال های گذشته، موضوعی بوده که هر از چند گاهی بر سر زبان‌ها افتاده و دوباره مسکوت مانده است؛ در مقابل جمع آوری آنتن های بی تی اس هر بار که مطرح شده، حاشیه‌ساز بوده است و گاهی گزارش می‌شد که در برخی از مناطق شهر تهران شهرداری به جمع آوری تعدادی از این آنتن ها اقدام کرده است و به دنبال آن گزارش های مردمی در خصوص کاهش سرعت اینترنت و اختلال در تماس‌های تلفنی شهروندان در این مناطق به اپراتورهای تلفن همراه می‌رسد.

از طرف دیگر شهرداری علت این اقدام را اعتراض شهروندان آن مناطق به خاطر مزاحمت دکل های بی تی اس عنوان می‌کند چرا که معتقدند این آنتن ها تشعشعات مضرّی دارند که می تواند باعث اختلال و ایجاد بیماری در وضعیت جسمی شهروندان شود. از سوی دیگر اپراتورها موظفند تمامی اقدامات فنی لازم را انجام دهند تا انرژی تجمعی تشعشعات آنتن‌های نصب‌شده روی دکل یا ساختمان از حد استاندارد تعیین‌شده بیشتر نشود.

مطابق با استاندارد تأییدشده سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تحت عنوان «محدودیت تشعشعات غیریون‌ساز» این تشعشعات نباید از حد مجاز تجاوز کنند؛ همچنین در صورتی که چندین سیستم آنتن روی یک دکل یا ساختمان نصب شده باشد، اپراتورها باید حداقل فاصله ایمن افراد و اقلام کار را در جهت‌های مختلف محاسبه کنند و این فاصله باید برابر با مجذور مجموع مربعات حداقل فاصله ایمنی همه سیستم‌های آنتن‌دهی موجود باشد تا از بروز خطرات احتمالی جلوگیری شود.

علاوه بر این ضوابط و استانداردهایی به‌منظور تضمین ایمنی عمومی و کارایی دکل‌های مخابراتی تدوین شده‌ و رعایت دقیق آن‌ها در هنگام نصب و بهره‌برداری از دکل‌ها ضروری است و یا محدودیت های شهرسازی، فضای سبز و پارک ها، تاریخی و فرهنگی، ایمنی و حمل و نقل و زیست محیطی باید مورد توجه قرار گیرد که در رعایت آنها تردیدی وجود ندارد.

البته در گذر زمان و با آزمایشاتی که هر از چندگاهی سازمان انرژی اتمی به عنوان سازمان ملی ناظر بر تشعشعات تلفن های همراه دارد، میزان ارتعاشات موبایلی در تهران را برآورد و اعلام می کند که امواج رادیویی موبایلی در تهران هیچ ضرری ندارد و اپراتورها هم می گویند که تجهیزات و تکنولوژی آنتن ها، جدیدترین تکنولوژی روز دنیا و با رعایت استانداردهای جهانی است.

همچنین براساس نتایج مقدار تشعشع، یک هزارم مقدار مجاز بوده و در بیشتر موارد نیز سطح پرتوگیری مردم در منازل نیز از یک هزارم حدمجاز کمتر بوده است. این در حالی است که براساس گفته های کارشناسان سازمان انرژی اتمی حدمجاز تشعشع برای محدوده باند فرکانسی مورد استفاده در تلفن همراه، حدود ۴.۵ وات بر مترمربع یا ۴۵ صدم میلی وات بر سانتیمتر مربع است.

البته شهرداری همیشه به خاطر اعتراض مردم به سراغ جمع آوری دکل های بی تی اس نرفته، بلکه پای مصوبه کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری و تصمیم شورای شهر در سال 1394 درباره ساماندهی دکل ها، آنتن ها و ایستگاه‌های ارتباط رادیویی در شهر تهران مرتبط می‌شده است.

در آن زمان متولیان مدیریت شهر تهران معتقد بودند که نصب دکل های تقویت امواج تلفن همراه به دلیل عدم رعایت استانداردهای نصب، مشکلاتی را برای سلامتی شهروندان تهران ایجاد کرده است و از این رو شورای شهر تهران، لایحه ای را با عنوان «ساماندهی دکل ها، آنتن ها و تأسیسات مخابراتی و ارتباطی در شهر تهران» را تدوین و اعلام کرد که براساس منابع بین المللی رعایت فاصله های بین این دکل ها و محل زیست مردم به ویژه مدارس و اماکن عمومی تاثیرات منفی می گذارد حتی زاویه تابش این آنتن ها نیز بر میزان اثرگذاری بر سلامتی مردم می گذارد.

اکنون چندین هزار دکل مخابراتی وجود دارد و کار ساماندهی این دکل‌ها و بررسی مجوزهای آن‌ها در حال انجام بوده و هست. اگر دکلی بدون مجوز نصب شده باشد یا از استانداردهای مجاز تشعشع بیشتر تولید کند، طبق استانداردها شهرداری موظف است وارد عمل شود و آن دکل را جمع‌آوری یا مجوز آن را اصلاح کند تا از نظر ایمنی برای شهروندان مناسب باشد.

حالا و در شرایطی که پس از جنگ اخیر، زیست بوم دیجیتال کشور ممکن است با مشکلاتی از کاهش سرعت اینترنت تا کندی ارتباطات در برخی مناطق و شهرها دست و پنجه نرم کند و این باعث گلایه هایی از سوی شهروندان شود.

در این شرایط اما مذاکرات اپراتورها با متولیان شهری برای توسعه شبکه ارتباطی ادامه دارد تا تصمیماتی با هدف حفظ منافع عمومی، ارتقای کیفیت ارتباطات و پوشش شبکه تلفن همراه و در چارچوب رویکردی تعاملی اتخاذ شود تا اپراتورها بتوانند با رعایت ضوابط فنی و شهرسازی، نسبت به نصب دکل‌های جدید در نقاط واجد شرایط اقدام کنند تا کیفیت اینترنت و پوشش شبکه تلفن همراه بهبود یافته و همزیستی شهروندان با آنتن‌های تلفن همراه در پایتخت مسالمت آمیز ادامه یابد.

منبع: ایسنا