بهبود آسیب مغزی با حذف رژیم پر قند و چربی

یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که تغییر از رژیم‌های غذایی پر قند و پر چربی به یک رژیم سالم می‌تواند عملکرد مغز را بهتر کند، اما این بهتر شدن کامل نیست و آسیب‌های قبلی مغز به‌طور کامل برطرف نمی‌شوند. این پژوهش که در مجله Nutritional Neuroscience منتشر شده، بر اساس بررسی ۲۷ مطالعه پیش‌بالینی روی موش‌ها و خرگوش‌هایی است که با رژیم‌های پر قند و پر چربی تغذیه شده‌اند.

به گزارش سیلاد و به نقل از Medical News Today،  نتایج نشان می‌دهد در موش‌هایی که رژیم پر قند و پر چربی را قطع کرده و به غذای سالم بازگشته‌اند، عملکرد حافظه بهتر شده است؛ اما حتی پس از چند هفته رژیم سالم، حافظه آن‌ها به‌سطح موش‌هایی که همیشه غذای سالم خورده‌اند بازمی‌گردد. به‌عبارت دیگر، جبران کامل آسیب مغزی امکان‌پذیر نیست. یعنی تغییر رژیم غذایی، مغز را تا حدی بهبود می‌دهد، اما آسیب‌های قدیمی را کاملاً از بین نمی‌برد.

نکته مهم دیگر این است که آسیب اصلی به هیپوکامپ، بخش مغز مسئول یادگیری و حافظه، مربوط است. مطالعات نشان می‌دهند آسیب به این ناحیه، به‌ویژه پس از رژیم پر قند، بخش‌هایی از آن غیرقابل‌برگشت است. هیپوکامپ نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری یادگاری‌های جدید و انتقال اطلاعات از حافظه کوتاه‌مدت به بلندمدت دارد؛ بنابراین آسیب به این بخش، مستقیماً روی یادگیری و حافظه تأثیر می‌گذارد.

در مقایسه با رژیم پر چربی، بازگشت از رژیم پر قند بهبودی بیشتری داشته است؛ اما در رژیم‌های ترکیبی قند و چربی، توانایی بهبودی بسیار کم بوده. این نشان می‌دهد قند خود اصلی‌ترین عامل آسیب مغزی است و کاهش آن مهم‌تر از کاهش چربی است. قند زیاد باعث افزایش التهاب در بدن، اختلال در عملکرد سلول‌های مغزی، کاهش تولید فاکتورهای رشد عصبی و افزایش اسیدهای چرب آزاد در خون می‌شود؛ همه این عوامل به‌تدریج به هیپوکامپ آسیب می‌زنند.

با این حال، بهبود عملکرد مغز پس از تغییر رژیم غذایی، حتی اگر کامل نباشد، ارزشمند است. متخصصان می‌گویند کاهش قند و چربی می‌تواند از آسیب‌های بیشتر جلوگیری کند و حافظه را در حد قابل‌توجهی بهتر نگه دارد. یعنی اگرچه آسیب‌های قدیمی کامل برطرف نمی‌شوند، اما جلوگیری از آسیب‌های جدید می‌تواند کیفیت زندگی و عملکرد مغز را در بلندمدت حفظ کند.

برای عملی‌تر کردن این توصیه، کاهش مصرف قندهای افزوده مانند نوشابه، شیرینی، کیک، آب‌میوه‌های صنعتی و غذاهای فرآوری شده بسیار مؤثرتر از اجتناب صرف از چربی است. در کنار آن، جایگزینی چربی‌های ناسالم با چربی‌های سالم (مثل روغن زیتون، آووکادو، ماهی و مغزها) و افزایش مصرف گیاهان، فیبر، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها، به حمایت از مغز کمک می‌کند.

پیام اصلی این تحقیق روشن است: حذف قند و چربی زیاد می‌تواند مغز را بهتر کند، اما آسیب‌های قدیمی را کامل جبران نمی‌کند. برای محافظت واقعی از حافظه، باید از همان ابتدا مصرف قند را کم نگه دارید و رژیم غذایی سالم را به‌طور مستمر ادامه دهید.