سالها تحریم، محدودیتهای بانکی و دشواریهای تجارت خارجی، فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان، فعالان اقتصادی و خانوادههای ایرانی وارد کرد. اکنون با گشایش در روابط اقتصادی، افزایش فروش نفت، تسهیل مبادلات بانکی و بازگشت تدریجی ایران به چرخه روان تجارت جهانی، امید به رونق اقتصادی بار دیگر در جامعه زنده شده است.
اما دستاورد واقعی دیپلماسی زمانی معنا پیدا میکند که مردم، نتیجه آن را در معیشت، اشتغال و کیفیت زندگی خود احساس کنند. در این میان، منطقه آزاد اروند میتواند به یکی از نخستین و روشنترین نمادهای این تحول اقتصادی تبدیل شود.
منطقه آزاد اروند با تکیه بر موقعیت استراتژیک خود در جنوب غرب کشور، همجواری با بازار بزرگ عراق، دسترسی به بنادر مهم، زیرساختهای تجاری و پیشینه تاریخی در تجارت منطقهای، ظرفیت آن را دارد که در دوران پساتحریم به یکی از قطبهای اصلی توسعه اقتصادی ایران تبدیل شود.
روان شدن تجارت خارجی، کاهش هزینههای نقلوانتقال مالی و تسهیل فرآیندهای واردات و صادرات، فرصت تازهای برای کسبوکارهای آبادان و خرمشهر فراهم خواهد کرد. واردکنندگان میتوانند مواد اولیه، تجهیزات صنعتی و فناوریهای مورد نیاز را با سهولت بیشتری تأمین کنند و تولیدکنندگان نیز محصولات خود را با قدرت و رقابتپذیری بیشتر به بازارهای داخلی و خارجی عرضه نمایند.
از سوی دیگر، بازار عراق به عنوان یکی از مهمترین مقاصد صادراتی ایران، میتواند به سکوی پرتاب تازهای برای فعالان اقتصادی منطقه آزاد اروند تبدیل شود. صادرات محصولات غذایی، مصالح ساختمانی، فرآوردههای پتروشیمی، صنایع دستی، خدمات فنی و مهندسی و محصولات دانشبنیان، تنها بخشی از ظرفیتهایی است که میتواند ارزآوری و رونق اقتصادی قابل توجهی برای کشور به همراه داشته باشد.
با رونق تجارت، چرخ اشتغال نیز به حرکت درمیآید. فعال شدن بنادر، شرکتهای حملونقل، انبارهای لجستیکی، واحدهای تولیدی، مراکز خدماتی و بازارهای محلی، هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم برای جوانان منطقه ایجاد خواهد کرد. اشتغال پایدار، مهمترین سرمایه اجتماعی برای بازگشت امید و اعتماد به آینده است.
سرمایهگذاران داخلی و خارجی نیز در فضای باثباتتر اقتصادی، انگیزه بیشتری برای حضور در منطقه آزاد اروند خواهند داشت. توسعه شهرکهای صنعتی، احداث مراکز تجاری، سرمایهگذاری در گردشگری، صنایع تبدیلی و فناوریهای نوین، میتواند آبادان و خرمشهر را بار دیگر به کانون پویایی اقتصادی کشور تبدیل کند.
اما مهمترین دستاورد این گشایش اقتصادی، بهتر شدن حال مردم است؛ زمانی که جوانی شغل پیدا کند، تولیدکننده با اطمینان بیشتری سرمایهگذاری کند، مغازهدار از رونق بازار رضایت داشته باشد و خانوادهها بتوانند با آرامش بیشتری برای آینده خود برنامهریزی کنند، دیپلماسی معنای واقعی خود را پیدا میکند.
تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که توافقهای سیاسی، زمانی به موفقیت پایدار تبدیل میشوند که منافع آن به صورت عادلانه در جامعه توزیع شود. حمایت از بخش خصوصی، کاهش بروکراسی، مبارزه با فساد، تقویت زیرساختها و اولویت دادن به نیروهای بومی، لازمه بهرهبرداری مؤثر از فرصتهای پساتحریم است.
امروز ایران در آستانه یک فرصت تاریخی قرار گرفته است؛ فرصتی که میتواند از اتاقهای مذاکره آغاز شود و تا بازارهای آبادان، اسکلههای خرمشهر، کارخانههای تولیدی و سفره خانوادههای ایرانی امتداد یابد.
اگر این مسیر با تدبیر، شفافیت و نگاه ملی دنبال شود، منطقه آزاد اروند میتواند به نماد پیوند موفق دیپلماسی و توسعه اقتصادی تبدیل گردد؛ نمادی که نشان میدهد توافقهای بزرگ سیاسی، زمانی ارزشمند هستند که نتیجه آن در چهره امیدوار مردم، رونق کسبوکارها و آینده روشن فرزندان این سرزمین دیده شود.
شاید سالها بعد، از این مقطع تاریخی به عنوان زمانی یاد شود که ایران نه تنها فصل تازهای در روابط بینالملل گشود، بلکه توانست از دل دیپلماسی، اشتغال، رفاه و امید را به زندگی مردمبازگرداند؛ و اروند، دروازه این بازگشت باشکوه بود.
– دکترای کارآفرینی
