آیا سرگرمی‌ها خطر زوال عقل را کاهش می‌دهند؟

به گزارش سیلاد، اگرچه افزایش سن و عوامل ژنتیکی از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به زوال عقل محسوب می‌شوند، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که تا ۴۰ درصد موارد این بیماری می‌تواند با عوامل قابل تغییر در سبک زندگی، از جمله نوع فعالیت‌ها و سرگرمی‌های روزمره، مرتبط باشد.

بر اساس گزارش وب‌سایت ScienceAlert، چهارده عامل قابل اصلاح وجود دارد که می‌توانند احتمال ابتلا به زوال عقل را افزایش دهند. از جمله این عوامل می‌توان به سطح پایین آموزش، اختلالات شنوایی و بینایی، کم‌تحرکی، چاقی، دیابت، فشار خون بالا، کلسترول بالا، مصرف دخانیات، آلودگی هوا، آسیب‌های مغزی، افسردگی و انزوای اجتماعی اشاره کرد.

پژوهشگران در این زمینه به مفهومی با عنوان «ذخیره شناختی» اشاره می‌کنند؛ قابلیتی که به مغز امکان می‌دهد از طریق یادگیری، تجربه‌های جدید و فعالیت‌های ذهنی محرک، ارتباطات عصبی تازه‌ای ایجاد کند. این توانایی می‌تواند به حفظ عملکرد شناختی و افزایش مقاومت مغز در برابر روند زوال ناشی از افزایش سن کمک کند.

مطالعات مختلف نشان داده‌اند افرادی که به‌طور منظم در فعالیت‌های تفریحی و سرگرمی‌های ذهنی، جسمی یا اجتماعی مشارکت دارند، کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار می‌گیرند. همچنین نتایج تحقیقات حاکی از آن است که تنوع در سرگرمی‌ها می‌تواند اثر محافظتی بیشتری داشته باشد و بسته به نوع فعالیت، خطر ابتلا به زوال عقل را بین ۷ تا ۲۳ درصد کاهش دهد.

کارشناسان تأکید می‌کنند که هیچ سرگرمی واحدی را نمی‌توان به‌عنوان گزینه‌ای ایده‌آل برای پیشگیری از زوال عقل معرفی کرد. در واقع، بیشترین مزایا زمانی حاصل می‌شود که یک فعالیت بتواند هم‌زمان ذهن را درگیر کند، تحرک جسمی ایجاد کند و زمینه تعامل اجتماعی را فراهم آورد؛ مانند بازی‌های گروهی، فعالیت‌های هنری و سرگرمی‌های خلاقانه.

در مقابل، انزوای اجتماعی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای زوال شناختی محسوب می‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهد افرادی که ارتباطات اجتماعی محدودی دارند، ممکن است با احتمال بیشتری به زوال عقل مبتلا شوند و علائم بیماری نیز در آن‌ها زودتر بروز کند.

متخصصان برای انتخاب یک سرگرمی مفید، توصیه می‌کنند چهار پرسش زیر را از خود بپرسید:

•  آیا این فعالیت ذهن مرا به چالش می‌کشد و از نظر شناختی محرک است؟
•  آیا مرا به تحرک و فعالیت بدنی تشویق می‌کند؟
•  آیا باعث بهبود روحیه و افزایش احساس رضایت و لذت می‌شود؟
•  آیا به تقویت ارتباطات اجتماعی و تعامل با دیگران کمک می‌کند؟

هرچه تعداد پاسخ‌های مثبت به این پرسش‌ها بیشتر باشد، احتمال آنکه آن سرگرمی به حفظ سلامت مغز و کاهش خطر زوال شناختی در سال‌های آینده کمک کند، افزایش خواهد یافت.