واکسن جدیدی که می‌تواند سیستم ایمنی را جوان‌سازی کند

نخستین کارآزمایی بالینی این واکسن روی انسان بر هدف قرار دادن سلول‌های «تی» (T) فرسوده متمرکز خواهد بودÖ نوعی از گلبول‌های سفید خون که به هماهنگ‌سازی پاسخ ایمنی بدن کمک می‌کنند.

این سلول‌ها با افزایش سن و بیماری‌های مزمن انباشته می‌شوند و در هماهنگ‌سازی حفاظت ایمنی، کارآیی کمتری پیدا می‌کنند. این امر افراد را در برابر بیماری آسیب‌پذیرتر می‌کند و احتمال مقابله موفق آن‌ها با عفونت یا بیماری را کاهش می‌دهد. پژوهشگران امیدوارند که بازتنظیم این سلول‌ها بتواند به سیستم ایمنی کمک کند تا ویژگی‌ پاسخ‌های ایمنی جوان‌تر و سالم‌تر را دوباره به دست آورد.

این واکسن جدید ساخت شرکت زیست‌فناوری «سن‌تی‌سل» (SenTcell) که دکتر السیو لانا در دانشکده پزشکی دانشگاه کالج لندن (UCL) آن را بنیان گذاشته، با بازگرداندن توانایی طبیعی سیستم ایمنی برای شناسایی و پاسخ به تهدیدها، با هدف جوان‌سازی این سلول‌های فرسوده ساخته شده است.

دکتر لانا گفت: «افرادی که با اچ‌آی‌وی زندگی می‌کنند اکنون به لطف پیشرفت‌های عمده در درمان، می‌توانند زندگی‌های طولانی و سالمی داشته باشند، اما بسیاری از آن‌ها همچنان ویژگی‌ها و علائم پیری سریع‌تر از حالت طبیعی سیستم ایمنی را نشان می‌دهند، الگوهای مشابهی از اختلال عملکرد سیستم ایمنی که در سرطان و دیگر بیماری‌های مزمن نیز دیده می‌شود.»

«این کارآزمایی، گامی مهم به سوی آزمایش این موضوع است که آیا می‌توانیم به شکلی ایمن، سلول‌های ایمنی فرسوده را جوان‌سازی کنیم و جنبه‌هایی از عملکرد سالم سیستم ایمنی را بازگردانیم یا نه. هدف ما کمک به تثبیت جوان‌سازی سیستم ایمنی به مثابه روشی جدید برای درمان بیماری‌های مرتبط با پیری و اختلال عملکرد سیستم ایمنی است.»

پژوهشگران بر سلول‌های تی کمک‌کننده، (لنفوسیت تی کمک‌کننده یا اصطلاحا یاریگر) (+CD4) تمرکز کرده‌اند که اغلب، «رهبران ارکستر» سیستم ایمنی خوانده می‌شوند، زیرا به هدایت سایر سلول‌های ایمنی برای پاسخ به عفونت، سرطان و بیماری کمک می‌کنند.

درون هر سلول کروموزوم‌ها با ساختارهایی به نام تلومر محافظت می‌شوند که به جلوگیری از آسیب کمک می‌کنند، اما تلومرها با گذشت زمان، به‌تدریج کوتاه می‌شوند و این شاخصی تثبیت‌شده از پیری زیستی است.

مطالعات آزمایشگاهی پیشین نشان می‌دهند که «سلول‌های تی کمک‌کننده» (+CD4) جوان‌سازی‌شده ممکن است بتوانند ساختارهای حاوی تلومر را در جریان خون آزاد کنند. پژوهشگران می‌خواهند ببینند که آیا این سلول‌ها می‌توانند به توضیح چگونگی تاثیر سلول‌های ایمنی جوان‌سازی‌شده بر سلامت و عملکرد دیگر بافت‌ها در سراسر بدن کمک کنند یا نه.

با این حال، این ایده همچنان در حال بررسی است و هنوز در انسان اثبات نشده است.

«برنامه تسهیل صدور مجوز و دسترسی نوآورانه» (آی‌ال‌اِی‌پی) «سازمان تنظیم مقررات داروها و محصولات مراقبت سلامت بریتانیا» (ام‌اچ‌آر‌ای) از این برنامه پژوهشی حمایت کرده است و پژوهشگران امیدوارند کارآزمایی را اواخر امسال آغاز کنند.

پژوهشگران دانشگاه کالج لندن درحال آماده‌سازی برای فاز ۱ این کارآزمایی‌اند که شرکت‌کنندگان بزرگسال مبتلا به اختلال عملکرد سیستم ایمنی، ازجمله پیری سیستم ایمنی و عفونت مزمن ویروسی، را انتخاب خواهد کرد. شرکت‌کنندگان پیش و پس از درمان، تحت نمایه‌سازی دقیق سیستم ایمنی قرار خواهند گرفت. پژوهشگران بررسی خواهند کرد که آیا این درمان می‌تواند ویژگی‌های عملکرد سالم سیستم ایمنی را بازگرداند یا نه.

اگر این روش موفق باشد، جوان‌سازی سیستم ایمنی می‌تواند با بازگرداندن سیستم ایمنی و نه هدف قرار دادن جداگانه هر پاتوژن یا فرایند بیماری، به‌عنوان رویکردی جدید استفاده شود.