دمای هوا هر روز چند پله بالاتر میرود و فصل گرم از پشت دیوار تقویم دارد خودش را به زندگی ما تحمیل میکند. اما آنچه این روزها باید بیش از دماسنجها نگرانمان کند، خط پایین رفتن سفرههای آب زیرزمینی و افزایش سرسامآور مصرف آب است.
لرستان با وجود ظاهر سبز و خرمش، در برخی دشتها و شهرها با واقعیتی به نام تنش آبی دستوپنجه نرم میکند؛ واقعیتی که در روزهای اوج گرما دیگر نام «هشدار» بر آن نمیتوان گذاشت، بلکه باید آن را «بحران در آستانه وقوع» خواند.
نکته نگرانکننده این است که در روزهای گرم سال، میزان مصرف آب در برخی نقاط استان تا دو برابر میانگین عادی سال نیز افزایش پیدا میکند. وقتی این اوج مصرف با کاهش منابع آبی، افزایش جمعیت شناور در تعطیلات نوروزی و تابستان، و گسترش فضاهای سبز حومهای همراه میشود، نتیجه چیزی نیست جز فشار بیسابقه به شبکه توزیع و احتمال افت فشار یا قطعی آب در برخی ساعات. مشکل اصلی فقط کمبود منابع نیست؛ مشکل اصلی، الگوی مصرفی است که در فصل گرما خودش را به شدت نشان میدهد.
برای گذر از این تابستان بدون تنش، راهی جز تغییر در مصرف روزمره نداریم. آنچه کارآمد است، تصمیمهای کوچکی است که هر خانواده میتواند از امروز اجرایی کند.
کافی است زمان حمام کردن را فقط سه تا پنج دقیقه کوتاهتر کنیم. همین تغییر ساده، ماهانه صدها لیتر در یک خانواده چهارنفره صرفهجویی میکند. یا تعمیر یک شیر چکهکننده که فکر میکنیم بیاهمیت است، اما ماهانه حجم قابل توجهی از آب را بدون استفاده به فاضلاب میفرستد.
یکی از عادتهای پرمصرفی که در لرستان همچنان رایج است، شستن خودرو و حیاط با شلنگ است. یک شلنگ آب معمولی در ۳۰ دقیقه، چیزی حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ لیتر آب مصرف میکند؛ یعنی معادل میانگین مصرف روزانه چهار تا پنج نفر. اگر به جای آن از سطل و اسفنج استفاده کنیم، مصرف آب به کمتر از یکدهم کاهش مییابد.
همچنین خیلی از ما عادت داریم شیر آب را باز بگذاریم تا آب خنک شود یا ماشین لباسشویی و ظرفشویی را با حجم کم روشن کنیم. این عادتها در کوتاهمدت به چشم نمیآید، اما در مقیاس یک ماه و در جمعیت شهری لرستان، یعنی میلیونها لیتر آب شیرین که از چرخه مصرف خارج و هدر میرود. راهکارش نصب یک مخزن کوچک در سردترین نقطه منزل یا استفاده از پرلاتور روی شیرهاست؛ تجهیزاتی ساده و ارزان که فشار را حفظ و مصرف را تا ۵۰ درصد کاهش میدهند.
شرکت آبفا لرستان خود را موظف میداند با آمادهسازی تأسیسات، رفع نواقص شبکه و مدیریت فشار، تمام توانش را به کار بگیرد. اما واقعیت ناگزیر این است که مدیریت شبکه بدون مدیریت مصرف، مثل بستن راه فرار آب با یک انگشت و بازکردن آن با ده انگشت دیگر است. اگر امروز هر لرستانی تنها ۱۰ لیتر در روز صرفهجویی کنند، عددی معادل ۱۰ میلیون لیتر آب در روز ذخیره میشود؛ عددی که میتواند صدها خانه را از تنش آبی نجات دهد.
* مدیر روابط عمومی شرکت آبفا استان لرستان
