به گزارش سیلاد سخنگوی دولت از خسارت ۲۷۰ میلیارد دلاری اقتصاد ایران در طول جنگ ۴۰ روزه خبر داد. این مهم در شرایطی رقم خورد که از ابتدای دهه ۹۰ تحریمها، اقتصاد ایران را روز به روز از مسیر پیشرفت دور کرد و در این سالها ایران با ظرفیتی کمتر از توان واقعی خود تولید کرد. حالا و در شرایطی که هنوز دقیقا مشخص نشده فرجام لشگر کشی ارتش ایالات متحده و اسراییل به ایران به کجا خواهد انجامید و چه زمانی صلح پایدار شکل میگیرد، این پرسش به میان آمده که اقتصاد ایران امروز باید کدام اولویتها را در مقابل خود قرار دهد.
در این رابطه محمد تقی فیاضی، منتقد اقتصادی در گفتگو با سیلاد در پاسخ به این پرسش توضیح داد: امروز مساله فوری اقتصاد ایران باید تامین کالاهای اساسی و دارو برای عموم مردم باشد. در یک وضعیت جنگی اولویت اصلی تامین نیازهای اولیه است.
مشروح کامل این گفتگو را میتوانید در ادامه بخوانید.
معاون وزیر کار گفته در طول جنگ اخیر، بیش از یک میلیون شغل از بین رفت و نزدیک به دو میلیون نفر بیکار شدند. از آنجایی که بخش بزرگی از مشاغل در صنایع مهمی چون فولاد یا پتروشیمی از بین رفتند، تبعات اقتصادی این جنگ تا کجا امتداد مییابد؟
به نکته درستی اشاره کردید، زیرا مشاغلی که در صنایع زیرساختی و به طور خاص فولاد و پتروشیمی از بین رفتند، مشاغلی پایدار محسوب میشدند که نقش تولید صنعتی آن بر تمام اقتصاد ما سایه خواهد انداخت. پس از بین رفتن این مشاغل به مراتب هزینههای بیشتری را به ایران تحمیل خواهد کرد تا از بین رفتن مشاغلی که چندان مولد نیستند و تنها نیازهای معیشتی یک فرد یا خنواده را تامین میکند.
پتروشیمی و فولاد دو بخشی هستند که ارز زیادی را برای اقتصاد ما تامین میکنند. ارقام سالهای اخیر نشان میدهد درآمد ارزی ایران از صادرات محصولات پتروشیمی و فولادی سالانه ۳۰ تا ۳۵ میلیارد دلار بوده که رقمی قابل توجه برای اقتصاد ما به حساب میآید. همچنین این دو صنعت تامین کننده بخش بزرگی از کالاهای واسطهای یا اولیه تولید صنایع دیگر هم به حساب میآیند، درنتیجه تعطیلی یا متوقف شدن تولید در این بخش علاوه بر رشد بیکاری و کاهش مشاغل پایدار، به رشد تورم و کاهش رشد اقتصادی هم منجر خواهد شد.
برآوردی از میزان آسیبهایی که به این دو بخش وارد شده، دارید؟
واقعیت این است که ارقام رسمی در این مورد منتشر نشده یا لااقل من ندیدهام. اما اگر چارهجویی برای آن نشود، ممکن است در ادامه تبعات این ضربات بیشتر هم شود.
ابعاد غیرمستقیم آسیب دیدن اقتصاد ایران مشخص شده است؟
اثرات آن به کل زنجیره اقتصاد ما میتواند تسری یابد و به سرعت صنایعی چون خودروسازی یا ساختمان را دچار مشکل کند. این در حالی است که حملات هوایی موجب شده تا نیاز به ساخت و ساز واحدهای خسارت دیده هم افزایش پیدا کند.
از سوی دیگر در همین روزها مشاهده کردیم که نرخ محصولات پلاستیکی گاه دو تا سه برابر افزایش یافته که نشان میدهد متوقف شدن خط تولید پتروشیمی با چه سرعتی به مصرف کننده فشار هزینه را وارد میکند. این موضوع بیانگر آن است که ضربه به بخشهای مختلف رسیده و آثار غیرمستقیم این جنگ ۴۰ روزه حتی میتواند بیشتر هم شود، زیرا صنایعی در کشور ما آسیب دیدهاند که زیرساخت دیگر بخشها به حساب میآیند. به طور خاص نرخ بیکاری هم افزایش خواهد یافت و رشد اقتصادی حتی میتواند به کمتر از -۵ درصد هم برسد.
در مورد بیکاری، وزیر کار گفته یک میلیون شغل از بین رفته و حدود دو میلیون نفر هم بر تعداد بیکاران افزوده شده است. تحلیل شما از این ارقام چیست؟
ببینید همه این مشاغلی که از دست رفتهاند، مشاغل پایدار و با کیفیت نبودهاند و درواقع بخشی از آنها جزو مشاغل کاذب و نامولد به حساب میآیند. در اقتصاد ما یکی از انحرافات رشد چشمگیر این بخشها است و به همین دلیل شاید ما چند برابر یک اقتصاد نرمال در کشورمان با فروشنده یا دستفروش مواجه هستیم.
این مشاغل گرچه کاذب و نامولد هستند اما در هر حال خرج زندگی بخشی از جامعه که اغلب اقشار فرودست و فقیر هستند از این طریق تامین میشود. به همین دلیل است که وقتی اینترنت قطع میشود فشار بر این بخشها بیشتر میشود. با توجه به گستردگی این بخش میتوانیم بگوییم، قسمتی از دو میلیون بیکار مربوط به همین دسته از مشاغل هستند و به شکل غیرمستقیم شغل خود را از دست دادهاند.
فکر میکنید اولویت سیاستگذار در این وضعیت ایجاد اشتغال باشد؟
من فکر میکنم در این وضعیت مساله فوری و حاد کشور ما، باید تامین کالاهای اساسی و دارو باشد و سیاستگذار تا زمانیکه وضعیت جنگی حاکم است باید این را اولویت خود قرار دهد. چنانچه محاصره دریایی ایران به نحوی باشد که کالاهای اساسی از آن مستثنی شود، چنانکه ایالات متحده هم اینطور ادعا میکند، باز هم نباید فکر کنیم وضعیت نرمال بر تجارت این بخش حاکم شده چرا که معلوم نیست ارز و منابع لازم چطور تامین خواهند شد و به هر روی هزینه مبادله هم افزایش خواهد یافت.
گفته میشود سهم اقتصاد دیجیتال از کل اقتصاد ایران کمتر از ۵ درصد است. با این وصف سهم قطعی اینترنت بر فشار معیشتی را چطور باید تحلیل کرد؟
اقتصاد دیجیتال در کشورهای توسعه یافته سهمی به مراتب برجستهتر از کشور ما است. در ایران همانطوری که گفتید سهم این بخش کمتر از پنج درصد است و در برخی گزارشها آن را دو تا سه درصد برآورد کردند. بخشی از این مشاغل کاذب هستند اما تامین معیشت بخشی از فقرای کشور از همین راه است. اگر ما کل تولید ناخالص داخلی را ۳۰۰ میلیارد دلار در نظر بگیریم، دو درصد آن معادل ۶ میلیارد دلار است ولی از آنجایی که معیشت بخشهای ضعیفتر جامعه به آن گره خورده، احتمالا اثرات معیشتی آن بیش از سهم آن از کل اقتصاد باشد.
۲۲۳۲۲۹
