به گزارش سیلاد ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ بود که مجلس شورای ملی با اکثریت آرا، قانون ملی شدن صنعت نفت را به تصویب رساند. با وجود این قانون اما مسیر پر پیچ و خم ملی شدن صنعت نفت ایران تا سالها بعد ادامه یافت. گرچه از اواخر دوره پهلوی نفت هم نقش کشورهای خارجی در اداره نفت به حداقل رسید. در نهایت پس از انقلاب تمام مراحل اکتشاف تا صادرات نفت داخلی شد.
امروز اما نفت و گاز اهمیت تازهای برای ایران پیدا کردهاند. ایران که پس از تحریمها سالها بود نتوانسته بود به درآمدهای واقعی خود از فروش نفت برسد، پس از حمله امریکا و اسراییل به ایران، با اعمال کنترل بر تنگه هرمز کل اقتصاد جهانی را زیر فشار این جنگ تحمیل برد. به نظر میرسد امروز نیاز کشورهای مختلف جهان به نفت و گاز خلیج فارس خصوصا در شرق آسیا و اروپای غربی، میتواند فشارها را بر ترامپ افزایش دهد.
مرتضی افقه، عضو هیات علمی دانشگاه چمران اهواز درباره مفهوم ملی شدن گفت: ملی شدن نفت از زاویه فنی به معنای آن است که یک کشور براساس دانش بومی خود و تواناییهای مهندسان و کارگران خود تمام مرحله تولید و صادرات نفت را از کشف تا استخراج و حتی پالایش انجام دهد. این یک اتفاق مثبت است و در کل به معنای پیشرفت چشمگیر یک کشور است. از این جنبه ما به استقلال کامل در حوزه صنعت نفت رسیدهایم.
او ادامه داد: در نگاهی عمومی، ملی شدن باید به معنای در اختیار ملت قرار گرفتن تمام منابع آن ثروت ملی باشد. منافع این ثروت ملی باید برای پیشرفت همگانی این نسل و حتی نسلهای بعدتر هزینه شود و درواقع این منابع زیرزمینی صرف بهروزی همه ایرانیان شود. در این بخش من فکر میکنم موفقیت کامل بهدست نیامده است. ما در زمینه توزیع ثروت نیاز به کارهای اصلاحی داریم.
عضو هیات علمی دانشگاه اهواز گفت: پس از انقلاب خصوصا انتظار میرفت بخش بیشتری از این منابع منتفع شوند. به هر روی در این زمینه کشور ما دچار کاستیهایی است که البته رفع شدنی هستند و اگر چنین شود، فرصتهای زیادی برای رفاه همگانی به وجود خواهد آمد .
وی درباره اینکه چطور میتوان منافع ثروتهای ملی بهتر توزیع شوند، گفت: راههای زیادی هست که در جای خود باید به آنها پرداخت. منتها اجمالا میتوانم بگویم با تغییر در نحوه سیاستگذاریها و نگاه کلان به اقتصاد و مردم، میتوانیم زمینههای تغییرات اساسی و بهبود عدالت اجتماعی در کشورمان را فراهم کنیم. ثروتهای ملی چون نفت را میتوان به شکل مساوی میان مردم تقسیم کرد و زمینه رانتجویی را هم به حداقل رساند. همچنین اقداماتی که موجب افزایش سرعت چرخ تولید شود، میتواند به توزیع عادلانهتر این ثروت کمک کند.
نفت اهرم فشار ایران در جنگ با ایالات متحده
نفت و گاز امروز به بحث اصلی حمله ایالات متحده و اسراییل به ایران تبدیل شده است. در حالیکه به نظر میرسد آنها قدرت ایران را دست کم گرفته بودند، پس از کنترل تنگه از سوی نیروهای مسلح ایرانی، با وجود سه هفته حملات مداوم و تهدیدات بسیار نتوانسته آن را باز کند. از پی این اقدام ایران، قیمت نفت و گاز به بیشترین نرخهایی رسیده که در چند ساله گذشته تجربه شده است. حالا از نظر کارشناسان نفت اهرم فشار ایران در این جنگ نابرابر قرار گرفته و حتی موجب صلح شود.
افقه درباره نقش نفت و انرژی در مقابله با حمله ایالات متحده و اسراییل گفت: خوشبختانه در این بخش کشور ما دست بالا را دارد. نفت و بازار انرژی اکنون برگ برنده کشور ما در مقابل این حملات است و من فکر میکنم حتی میتواند سایه جنگ را سر ما بردارد. انرژی یک نیاز اساسی برای همه کشورها، بهویژه کشورهای صنعتی غیرنفتی مانند آسیا و اروپا است.
وی ادامه داد: باید از این برگ برنده که محصول موقعیت ویژه ژئوپلتیک ایران هم هست، به شکل مدبرانه و عالمانه استفاده کنیم تا بتوانیم ترامپ و نتانیاهو را به طور کامل از دست اندازی دوباره به کشورمان باز داریم. درنتیجه گرچه ملی شدن نفت از نظر من هنوز به طور کامل انجام نشده اما نفت و البته گاز اهرمی در دست ایران است که با آن میتواند به هر متعرضی ولو ارتش ایالات متحده فشار زیادی وارد کند و متجاوزان را از دست درازی پشیمان کند.
۲۲۳۲۲۹
