کشف حس لامسه فراتر از پنج حس: انسان‌ها قادر به تشخیص اشیاء از راه دور هستند

این یافته‌ها یادآور توانایی‌های ویژه‌ای هستند که پیش‌تر تنها در دنیای حیوانات مشاهده شده است؛ مانند توانایی گکوها در تشخیص ارتعاشات محیط و یا قابلیت آبچلیک‌ها در شناسایی اشیاء زیر شن با منقارشان. در این مطالعه، محققان از روش‌های مشابه استفاده کردند و از شرکت‌کنندگان خواستند اشیایی را که در شن دفن شده بود، پیدا کنند. نتایج نشان داد که افراد حتی قبل از تماس مستقیم با اشیاء قادر به تشخیص حضور آن‌ها بودند.

به گزارش سیلاد و به نقل از BGR، این تحقیق توسط تیمی متشکل از چهار پژوهشگر از دانشگاه کوئین مری لندن و کالج دانشگاهی لندن انجام شد. یافته‌های آن‌ها در مجله موسسه مهندسان برق و الکترونیک با عنوان «بررسی ادراک لمسی برای مکان‌یابی اشیاء در محیط‌های دانه‌ای: مطالعه‌ای انسانی و رباتیک» در سال ۲۰۲۵ منتشر شد. این نشریه تأکید می‌کند که پیامدهای این پژوهش می‌تواند به توسعه ربات‌ها و سایر سیستم‌های مبتنی بر حس لامسه که در تحقیقات علمی کاربرد دارند، کمک شایانی کند.
 

جزئیات پژوهش

در این پژوهش، اشیاء در شن دفن شدند و از ۱۲ شرکت‌کننده خواسته شد تا تنها با دست خود آن‌ها را پیدا کنند. نتایج نشان داد که انسان‌ها قادرند اشیاء را تا فاصله ۲.۷۲ اینچ (حدود ۶.۵ سانتی‌متر) تشخیص دهند. میانگین فاصله تشخیص کمی بیش از یک اینچ بود و دقت افراد در شناسایی اشیاء بدون تماس مستقیم با انگشتان به ۷۰٪ رسید.
 

سپس، یک ربات برای انجام همین آزمایش مورد استفاده قرار گرفت. این ربات مجهز به بازویی با حسگر لمسی و یک مدل حافظه کوتاه‌مدت و بلندمدت برای کمک به جستجو بود. در حالی که چشم ربات ممکن است بینایی بهتری نسبت به انسان داشته باشد، آزمایش نشان داد که بازوی لمسی آن توانایی شناسایی اشیاء دفن شده را دارد، اما با تفاوت‌هایی در دقت. ربات توانست اشیاء را در فاصله ۲.۳۶ اینچ (حدود ۶ سانتی‌متر) و در حداکثر ۲.۸ اینچ (حدود ۷ سانتی‌متر) تشخیص دهد، اما به دلیل مثبت کاذب‌های بیشتر، دقت آن تنها ۴۰٪ بود.
 

اهمیت و پیامدها

محققان معتقدند این یافته‌ها اهمیت فراوانی دارند. نخست، این نتایج افق تازه‌ای درباره توانایی‌های انسان‌ها گشوده و نشان می‌دهد حس لامسه از راه دور ما بسیار دقیق و قدرتمند است. ما بیش از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، با محیط اطراف خود هماهنگ هستیم.

دوم، این دستاورد می‌تواند نویدبخش پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه رباتیک باشد. آنچه در انسان‌ها مشاهده شد، می‌تواند در طراحی ربات‌ها و فناوری‌هایی که به حس لامسه وابسته هستند، به کار گرفته شود. زمینه‌های علمی متعددی مانند باستان‌شناسی، اکتشافات اقیانوسی، تحقیقات مریخ و فعالیت در محیط‌های خطرناک می‌توانند از این یافته بهره‌مند شوند، زیرا در این حوزه‌ها نیاز به جستجوی دقیق و جابجایی اقلام ظریف وجود دارد. به عنوان مثال، حس لامسه از راه دور برای ماموریت‌هایی مانند کشف یک معبد زیر آب ۲۰۰۰ ساله ایده‌آل خواهد بود.

تیم پژوهشی همچنین تأکید می‌کند که این فناوری می‌تواند در عملیات جستجو و نجات بسیار مؤثر باشد. در شرایطی که یافتن بازماندگان زیر آوار حیاتی است، استفاده از حس لامسه از راه دور امکان شناسایی افراد بدون دستکاری محیط و تشدید خطر را فراهم می‌کند. این قابلیت می‌تواند سرعت عملیات نجات را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.