هوش مصنوعی متا پس از مرگ کاربران هم فعال می‌ماند؟

به گزارش سیلاد، بر اساس یک پتنت ثبت‌شده در اواخر ماه دسامبر، که نام اندرو باسورث، مدیر ارشد فناوری متا، به‌عنوان نویسنده اصلی آن درج شده است، این شرکت در حال توسعه سازوکاری مبتنی بر شبیه‌سازی رفتار کاربر از طریق یک مدل زبانی بزرگ است. این مدل با تحلیل داده‌های پیشین کاربر (از جمله پست‌ها، نظرات، لایک‌ها و سایر تعاملات) الگوی رفتاری او را بازسازی می‌کند تا بتواند در غیاب وی، فعالیت دیجیتال او را تداوم بخشد.

در متن این پتنت تصریح شده است که «مدل زبانی می‌تواند برای شبیه‌سازی کاربر در زمان عدم حضور او در شبکه‌های اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد؛ برای مثال در دوره‌های استراحت طولانی‌مدت یا در صورت فوت کاربر.»

متا در توضیح ضرورت چنین قابلیتی اشاره می‌کند که توقف ناگهانی فعالیت یک کاربر می‌تواند بر تعامل دنبال‌کنندگان او اثر بگذارد. در این سند آمده است: «اگر کاربر دیگر به‌صورت آنلاین پست منتشر نکند (چه به دلیل نیاز به فاصله گرفتن از شبکه‌های اجتماعی و چه به دلیل فوت) میزان تعامل مخاطبان او کاهش می‌یابد. به بیان ساده، دنبال‌کنندگان دلتنگ او خواهند شد.» این سند همچنین تأکید می‌کند که در صورت فوت کاربر، این تأثیر می‌تواند عمیق‌تر و ماندگارتر باشد.
 

بازسازی حضور دیجیتال

راهکار پیشنهادی متا، ایجاد یک نسخه دیجیتال از حضور کاربر در شبکه‌های اجتماعی است. این نسخه با اتکا به داده‌های گذشته، آموزش می‌بیند تا بتواند رفتارهای مشابه کاربر را بازآفرینی کند. چنین «حساب شبیه‌سازی‌شده‌ای» قادر خواهد بود پست‌ها را لایک کند، نظر بنویسد، به پیام‌های خصوصی پاسخ دهد و حتی (طبق اشاره پتنت) از طریق فناوری‌های مبتنی بر مدل‌های زبانی بزرگ (LLM)، تماس‌های صوتی یا تصویری را نیز شبیه‌سازی کند.

این قابلیت می‌تواند برای اینفلوئنسرها و تولیدکنندگان محتوا که درآمد آن‌ها به حضور مستمر در پلتفرم‌های متا وابسته است، کاربردی باشد؛ به‌ویژه در دوره‌هایی که نیاز به استراحت یا فاصله گرفتن از فضای مجازی دارند.

با این حال، سخنگوی متا اعلام کرده است که ثبت یک پتنت لزوماً به معنای تصمیم قطعی برای توسعه یا عرضه عمومی آن فناوری نیست و این شرکت بسیاری از ایده‌های مفهومی را برای بررسی‌های آینده به ثبت می‌رساند.
 

چالش‌های حقوقی و اخلاقی

ایده شبیه‌سازی کاربران، به‌ویژه در مورد افراد فوت‌شده، پرسش‌های جدی حقوقی، اجتماعی و اخلاقی را مطرح می‌کند. ادینا هاربینگا، استاد دانشکده حقوق دانشگاه بیرمنگام و متخصص در حوزه حقوق دیجیتال و حریم خصوصی پس از مرگ، در واکنش به این موضوع تأکید کرده است: «این مسئله تنها به جنبه‌های حقوقی محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد عمیق و بسیار مهم اجتماعی، اخلاقی و حتی فلسفی را نیز در بر می‌گیرد.»

از یک سو، استفاده از هوش مصنوعی برای حفظ تداوم حضور دیجیتال در دوره‌های قطع ارتباط، قابل درک به نظر می‌رسد؛ اما شبیه‌سازی افرادی که فوت کرده‌اند، مرزهای تازه‌ای را در تعریف هویت، رضایت و مالکیت داده‌های شخصی ترسیم می‌کند.
 

فناوری سوگ و میراث دیجیتال

متا پیش از این نیز به موضوع «میراث دیجیتال» پرداخته است. حدود یک دهه پیش، فیس‌بوک ابزارهایی را معرفی کرد که به کاربران امکان می‌داد برای پس از فوت خود، فردی را به‌عنوان «مخاطب معتمد» برای مدیریت حساب کاربری تعیین کنند.

در سال ۲۰۲۳، مارک زاکربرگ در گفت‌وگویی با لکس فریدمن به ایده آواتارهای مجازی افراد فوت‌شده اشاره کرد و گفت: «اگر فردی عزیزی را از دست داده و در حال سوگواری باشد، ممکن است راه‌هایی برای تعامل یا مرور خاطرات وجود داشته باشد که بتواند مفید واقع شود.»

در سال‌های اخیر، مفاهیمی مانند «ربات‌های مرگ»، «ربات‌های شبح» و «فناوری سوگ» برای توصیف فناوری‌هایی به‌کار رفته‌اند که با هدف کمک به افراد در مواجهه با فقدان عزیزانشان، نسخه‌های دیجیتال ماندگاری از آن‌ها ایجاد می‌کنند.

چندین استارتاپ نیز بر پایه همین ایده شکل گرفته‌اند. برای نمونه، شرکت Replika در سال ۲۰۱۵  توسط یوجنیا کوئدا و پس از تجربه فقدان یکی از دوستانش تأسیس شد. همچنین پلتفرم You Only Virtual (YOV) در سال ۲۰۲۰ توسط جاستین هریسون و هم‌زمان با ابتلای مادرش به سرطان راه‌اندازی شد. افزون بر این، مایکروسافت در سال ۲۰۲۱ پتنت یک چت‌بات مبتنی بر هوش مصنوعی را دریافت کرد که قادر است از افراد فوت‌شده، شخصیت‌های داستانی یا چهره‌های مشهور تقلید کند.

به باور ادینا هاربینگا، ثبت پتنت جدید متا نشان می‌دهد که فناوری‌های مرتبط با «حضور دیجیتال پس از مرگ» در حال نزدیک شدن به جریان اصلی صنعت فناوری هستند؛ حوزه‌ای که می‌تواند تعریف ما از مرگ، خاطره و هویت در عصر دیجیتال را به چالش بکشد.