آپنه خواب و زوال عقل: چگونه وقفه تنفسی مویرگ های مغز را پاره می‌کند؟

بر اساس یافته‌های این پژوهش، آپنه‌ انسدادی متوسط تا شدید با افزایش خطر بروز خونریزی‌های میکروسکوپی جدید در مغز همراه است. این خون‌ریزی‌های میکروسکوپی که عموما در اثر پارگی مویرگ‌های ظریف مغز به وجود می‌آیند، پدیده‌ای شایع در مغز سالمندان‌ است که اغلب علامت بالینی آشکاری ندارد و تنها با آم‌آر‌آی قابل‌تشخیص‌ است.

خونریزی‌های میکروسکوپی در مغز با افزایش سن بیشتر می‌شوند و افرادی که دچار آن‌ها هستند، اندکی بیشتر در معرض خطر سکته‌ مغزی و زوال شناختی سریع‌تر قرار دارند. بنابراین هر عاملی که باعث افزایش این نوع خونریزی‌ها شود، اهمیت دارد.

آپنه‌ انسدادی خواب وضعیتی است که در آن، انسداد راه‌های هوایی به‌ دلیل شل شدن یا سنگینی بافت‌های نرم گلو، موجب وقفه در تنفس هنگام خواب می‌شود. این بیماری با آپنه‌ مرکزی خواب متفاوت است، زیرا در نوع مرکزی، این مغز است که گاهی دستور تنفس را صادر نمی‌کند.

برای درمان آپنه‌ انسدادی خواب روش‌های درمانی متنوعی وجود دارد؛ از جمله استفاده از دستگاه‌های دهانی برای باز نگه‌ داشتن گلو، استفاده‌ منظم ازدستگاه فشار مثبت مداوم (CPAP) یا دستگاه‌های مشابه و در برخی موارد، عمل جراحی.

البته این مطالعه که در مجله انجمن پزشکی آمریکا (JAMA Network Open) منتشر شد، مشاهده‌ای است، یعنی فقط وجود ارتباط میان آپنه‌ خواب و خون‌ریزی‌های میکروسکوپی در مغز را نشان می‌دهد، نه اینکه اثبات کند یکی علت قطعی دیگری است. با این حال دکتر رودی تانزی، استاد مغزواعصاب در دانشکده‌ پزشکی هاروارد و مدیر واحد تحقیقات ژنتیک و پیری بیمارستان عمومی ماساچوست، که در این مطالعه نیز نقشی نداشت، خاطرنشان می‌کند این پژوهش روش‌شناسی قوی‌ دارد و هم باید پزشکان را به غربالگری بیماران و هم بیماران را به درمان آپنه‌ خواب حساس‌تر کند.

او افزود: «آپنه خواب را نباید نادیده بگیرید. باید برایش کاری انجام دهید. خطر آن فقط به خون‌ریزی‌های ریز در مغز محدود نیست، بلکه بعدها می‌تواند به آلزایمر هم منجر شود.»

به گفته‌ تانزی، نادیده گرفتن آپنه‌ انسدادی خواب ضربه‌‌ای دوگانه به سلامتی است. چون صرف نداشتن خواب کافی و باکیفیت‌ــ به دلیل اختلال تنفس در خواب‌ــ هم با پیری مغز مرتبط است و از سوی دیگر، خونریزی‌های میکروسکوپی ناشی از این وضعیت می‌تواند خطر زوال عقل را در آینده افزایش دهد.

چه زمانی باید در مورد آپنه‌ انسدادی خواب با پزشک مشورت کرد؟
ــ خروپف بلند و مکرر یکی از شاخص‌ترین نشانه‌ها است. اگر شریک زندگی‌تان متوجه وقفه‌های تنفسی شما، نفس‌نفس زدن یا حس خفه شدن هنگام خواب شود، باید حتما بررسی کنید.

ــ علائم روزانه هم می‌توانند نشانه باشند؛ خواب‌آلودگی، دشواری در تمرکز، تحریک‌پذیری و افزایش اشتها می‌توانند بیانگر آن باشند که خواب باکیفیتی ندارید و زمان آن رسیده است که به پزشک مراجعه کنید.

ــ در حدود ۳۰ درصد از مبتلایان به آپنه‌ خواب، تعریق شبانه گزارش شده است که می‌تواند نشانه‌‌ای هشداردهنده‌ باشد.

از دیگر نشانه‌ها می‌توان به بیدار شدن دست‌کم دو بار در طول شب، دندان‌قروچه و سردرد صبحگاهی اشاره کرد.

دکتر تانزی در پایان گفت: «این مطالعه از مردم می‌خواهد که آپنه‌ خواب را جدی‌تر بگیرند، چون آسیبی که از آن ناشی می‌شود، ممکن است بسیار شدیدتر از چیزی باشد که تصور می‌کنید.»