به گزارش سیلاد، کیومرث اشتریان استاد دانشگاه تهران در روزنامه شرق نوشت: در تحریمهای پیش و پس از برجام هرکس که مقصر بوده باشد، راهی جز تدبیر و تأمل برای راهحلهای چندوجهی نداریم. بهجای سرزنش رقیب و بهرهبرداری از رنج مردم برای بالابردن جناح خود باید اندیشید که چه میتوان کرد؟
اول، اقتصاد درونزای مقاومتی و ضرورت راهگشایی برای سرمایهداری ملی. دوم، بازتعریف و بازآرایی سیاسی که مهمترین آنها توسعه سیاسی از طریق راهگشایی برای پنج حزب بزرگ سیاسی و انتخاب همه ارکان حکومتی و نهادهای سیاسی به صورت مستقیم توسط مردم و بدون محدودیتهای مرسوم است. سوم، تقویت قدرت نظامی. چهارم، اتخاذ سیاست موازنه مثبت در رویارویی استراتژیک چین و آمریکا. پنجم، اقدامات رسمی و یکجانبه حقوقی در اعمال محدودیتهای غنیسازی که در این یادداشت به این آخری میپردازم.
اولا، نشاندهنده اراده سیاسی ایران برای اعتمادسازی در کلیت جامعه بینالمللی است و نه به طرفهای مناقشه که اعتمادسازی را با تسلیم گره زدهاند. بدینسان ایران حلقه اروپایی-آمریکایی را در این بحران دور میزند و اندکی دست آنها را برای اعمال فشارهای ناشی از تعهدات چندجانبه محدود میکند. آیا این به معنای اجتناب از مذاکره است؟ ممکن است؛ اما نه ضرورتا. شما گستره وسیعتری از مخاطبان پیدا میکنید. راه مذاکره مستظهر به قدرت موشکی نباید بسته باشد. در چنین وضعیتی مذاکراه میتواند در بستر عمومیتری با حمایت دبیرکل سازمان ملل انجام شود.
ثانیا، با توجه به یکجانبهبودن این تصمیم، ایران میتواند هر زمان که بخواهد (بدون درگیرشدن با اروپا و آمریکا) از آن عدول کند. چون سابقه آنها نشان داده که نهتنها امکان رفع تحریمها در برابر امتیازدهی ایران منتفی است، بلکه توقعات آنها در سایه سنگین اسرائیل، شامل توان موشکی هم میشود که ایران نمیتواند آن را بپذیرد. در پیمان چندجانبه، تعهداتی پذیرفته میشود که به سوءنیت طرف آمریکایی-اروپایی گره میخورد. نکته مثبت تعهدات یکجانبه آن است که ایران هر گاه بخواهد میتواند حق خود را طبق مقررات بینالمللی بازپس گیرد.
رابعا، امکان شکایت به دادگاه بینالمللی دادگستری برای ایران درخصوص فعالسازی به ناحق سازوکار ماشه فراهم است. اگرچه برجام یک معاهده بینالمللی به معنای سنتی نیست، اما ایران میتواند از طریق دیوان بینالمللی دادگستری یا سایر نهادهای بینالمللی شکایت کند. در این راستا هرچند چالشهای عمدهای وجود دارد اما امکان شکایت را بهکلی منتفی نمیکند.