نتانیاهو جمهوری اسلامی ایران را بر صدر اولویتهای سیاست خارجی رژیم صهیونیستی نشاند و خطر ایران را خطر شماره یک این رژیم خواند. پیش از وی، به رغم دشمنی پر سر و صدای جمهوری اسلامی علیه اسرائیل در منطقه و شعارهای نابودی آن، مقامات این رژیم واکنش تندی به این دشمنی نشان نمی دادند. نتانیاهو این رویکرد و گفتمان مربوطه را متحول نمود و خطر ایران را اولویت اول اسرائیل خواند. او ضمن موفقیت در تقویت این گفتمان ضدایرانی در اسرائیل، ایران را خطری برای منطقه و جهان نامید و توسعه و ترویج این گفتمان در سطوح منطقه ای و بین المللی را به اولویتی در سیاست خارجی اسرائیل بدل کرد.بخش بزرگی از نطقهای نتانیاهو در نشستهای سالیانه مجمع عمومی سازمان ملل به خطر ایران برای اسرائیل، منطقه و جهان اختصاص یافت.
قدرت نتانیاهو در گفتمان سازی و دسترسی عالی اسرائیل به رسانه های گروهی، به ویژه در کشورهای غربی، به این رژیم اجازه داد این گفتمان را توسعه داده و به اهرم فشاری موثر علیه ایران تبدیل نماید. کدهای دقیق او از گفتمانها و رویکردهای ضدغربی و ضدعربی فعال در کشور به او اجازه داد به شکل موثری علیه جمهوری اسلامی، به عنوان خطری برای منطقه و جهان، پرونده سازی نماید.سیاست هوشمندانه نتانیاهو در تحولات زیادی که جمهوری اسلامی را تحت فشار قرار داد و منزوی نمود، نقش داشت.دستاوردهای این سیاست شامل موارد متعددی است.
نتانیاهو با علم کردن غرب ستیزی جمهوری اسلامی و همچنین از طریق افشای «خرابکاریهای جمهوری اسلامی» در اروپا در بزنگاهها مانع توسعه و تقویت روابط ایران و غرب شد و خصومت میان این دو را تشدید نمود. با فشار بر آمریکا، این کشور را از برجام خارج ساخت و سپس در راه اندازی تحریمهای حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران نقش آفرینی کرد. بدنام کردن ایران به عنوان خطری علیه صلح و امنیت بین المللی و همچنین حامی اصلی تروریسم در منطقه به اسرائیل اجازه داد دست بازی برای برخورد سخت با ایران و حامیان آن در منطقه داشته باشد. بدون این کمپین بدنام سازی (که ایران از عواقب وخیم آن غافل بود)، ترور دانشمندان هسته ای، خرابکاری در مراکز هسته ای و نظامی ایران، حمله به سفارتخانه ایران در دمشق، تروریستی خواندن سپاه پاسداران و حزب الله و انفجار پیجرها (در لبنان) غیرمحتمل به نظر می رسید.
نتانیاهو همچنین با جا انداختن ایران به عنوان خطری امنیتی برای منطقه تحول بی سابقه ای را در خاورمیانه رقم زد و کشورهای عربی هراسان از ایران را به سوی خود کشاند. در این دوره برای اولین بار چهار کشور عربی (شامل امارات، بحرین، مراکش و سودان) اسرائیل را به رسمیت شناختند و کشورهای عربی دیگری (چون عربستان) نیز، با هدف مهار طرحهای «ضد عربی» و توسعه طلبانه ایران، به اسرائیل نزدیک شدند. در برهه ای از این دوره به نظر می رسید اسرائیل و کشورهای عربی در حال تشکیل جبهه مشترکی علیه خطر ایران در منطقه می باشند. این تحول، که نتانیاهو در سامان دادن به آن نقش ویژه ای داشت، در تاریخ منطقه (از زمان تاسیس اسرائیل) بی سابقه بود.
آشتی ایران و عربستان و توسعه روابط با سایر کشورهای عربی و سپس طوفان الاقصی این روند خطرناک را فعلا متوقف نمود و جایگاه منطقه ای ایران را تا حدودی ترمیم کرد. پس از عملیات طوفان الاقصی نیز اسرائیل با حمله به ایران و هم پیمانان آن در محور مقاومت ضربه سختی به این محور وارد نمود و عملا این محور را از دور خارج کرد و اینک چشم به مرکزیت این محور در تهران دوخته است.
نتانیاهو در مقابله با ایران قدم به قدم جلو آمده و اینک صراحتا سخن از تمام کردن کار ایران می راند و سایه حمله نظامی آن بر مراکز هسته ای کشور سنگینی می کند. اسرائیل امیدوار است بتواند در دوره ترامپ (به عنوان بهترین دوست اسرائیل در کاخ سفید) توان هسته ای ایران را نابود نموده و حتی زمینه تغییر رژیم در ایران را فراهم نماید. دستاوردهای گسترده وی در ضربه زدن به ایران نشان از هدف گیری دقیق و حساب شده او در حمله به جمهوری اسلامی ایران، به عنوان خطر اول برای اسرائیل، منطقه و جهان دارد اما بدون شک همه این توفیقات (در پیشبرد سیاست ایران هراسی او در منطقه و جهان) بدون وجود صداهایی کلفت در کشور که با خطرناک و خشن نشان دادن ایران ناخواسته آب به آسیاب نتانیاهو ریختند (و مواد لازم برای اثبات ادعای نخست وزیر اسرائیل در خصوص خطر ایران برای منطقه و جهان را فراهم نمودند)، امکان پذیر نبود.
در آخرین فصل از نقش آفرینی های نتانیاهو و تاثیرگذاری او بر سرنوشت ایران، نخست وزیر اسرائیل بر مذاکرات ایران و آمریکا و توافق هسته ای احتمالی طرفین متمرکز شده است. اگر نتانیاهو بتواند به رغم اراده رهبران دو طرف، این مذاکرات را از مسیر موفقیت خارج نموده و آمریکا و ایران را وارد منازعه ای سخت نماید، دستاورد بزرگ دیگری بر دستاوردهای قبلی خود خواهد افزود و نام خود را به عنوان تاثیرگذارترین شخصیت خارجی بر سرنوشت ایران هزاره سوم ثبت خواهد کرد.
*استاد مطالعات اسرائیل – دانشگاه تهران
315 315