اسرار قبر هزار ساله سوونتاکای فنلاند: زنی جنگجو یا انسانی باهویت جنسی متفاوت؟

ده‌ها سال است که در جنوب کشور فنلاند قبری هزار ساله یافت شده که همه احتمال می‌دادند زنی جنگجو در آن دفن شده باشد. اما محققان با بررسی‌های بیولوژیکی متوجه شده بودند که در واقع قبر کشف شده متعلق به یک مرد است. اما حالا شواهدی وجود دارد که این شخص احتمالا فردی محترم با هویت جنسی متفاوتی از سنت و فرهنگ آن زمان بوده است.

این قبر در سال ۱۹۶۸ میلادی در سوونتاکای فنلاند کشف شد که تنها بخش‌هایی از دو استخوان پا پیدا شد و باقی بدن فرد کاملا تجزیه شده بود. درون این قبر جواهراتی منسوب به بانوان و دو شمشیر به همراه فرد دفن شده بودند که یکی از شمشیرهای یافت شده دسته‌ای برنزی داشت. با بررسی این کشفیات محققان متوجه شدند که این قبر به دوره اولیه قرون وسطی در فنلاند یعنی بین سال‌های ۱۰۵۰ تا ۱۳۰۰ میلادی بازمی‌گردد. جالب است که شمشیر‌های برنزی در این دوره معمولا به همراه آقایان دفن می‌شدند و حالا در قبر زنی پیدا شده بود.

بررسی‌های کنونی روی دی‌ان‌ای یافت شده از استخوان پای جسد نشان می‌دهد که این فرد با یک کروموزوم ایکس اضافی متولد شده است. این شرایط خاص که به سندروم «کلاین‌فلتر» شناخته می‌شود، با علائمی از کمبود تستوسترون، موی صورت و بدن کم، سینه‌های بزرگ و مشکلات زبانی و یادگیری در مردان همراه است. شرایط رشدی و ظاهری فرد مبتلا به این سندروم می‌تواند تغییرات خفیف و یا شدیدی داشته باشد.

شرایط ژنتیکی و ترکیبی از اقلام مردانه و زنانه آن دوران در این قبر شواهد انکار ناپذیری است که این شخص nonbinary است. هویت جنسی یک فرد در واقع مربوط به تصور کلی فرد از مرد، زن، ترکیبی از این دو و یا هیچ کدامشان است. چنین چیزی معمولا به جنسیت بیولوژیکی افراد برمی‌گردد، با این حال همیشه نمی‌توان هویت جنسی افراد را به جنسیتشان ارجاع داد. nonbinary‌ها را می‌توان افرادی دانست که به طور دقیق مرد یا زن نیستند.

در جوامع قرون وسطی نیز که به جنگ و مردانگی اهمیت می‌دادند، افرادی بودند که کاملا انتظارات جامعه را مبنی بر رفتار زنان و مردان با یکدیگر برآورده نمی‌کردند. اما این افراد ممکن بود به گونه‌ای دفن شوند که هویت جنسی غیرسنتی آن‌ها را نشان می‌داد و بزرگ می‌داشت.

با این حال، هویت جنسی جایگزین این فرد معمایی باقی خواهد ماند. هویت جنسی در دوران ابتدایی قرون وسطی به جای انتخاب شخصی یک فرد، احتمالا با اجبارهای عمومی و اجتماعی شکل می‌گرفت که این موضوع را پیچیده‌تر می‌کند.

امروزه مردان در مواجه با سندروم کلاین‌فلتر واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند. عده‌ای هویت‌های جنسی غیرسنتی خواهند داشت، در صورتی که عده‌ای دیگر پیچیدگی‌هایی درباره هویت جنسی خود نشان می‌دهند و در این باره شک و تردید دارند. اما بسیاری از مردان برای جنسیت بیولوژیکی خود هویت جنسی سنتی را انتخاب می‌کنند. هنوز دلیل این تفاوت‌ها دقیقا مشخص نیست.

تشخیص رفتار فردی با سندروم کلاین‌فلتر در قرون وسطی کار راحتی نیست. با این حال، این فرد با احتمال ابتلا به سندروم کلاین‌فلتر با ترکیبی از اقلام مردانه و زنانه دفن شده بود. این تیم تحقیقاتی موی ۲۳ حیوان و پر سه پرنده را در خاک اطراف استخوان‌های پای جسد پیدا کردند. بر اساس این شواهد، این فرد لباس زنانه‌ای از پشم گوسفند و خز حیواناتی مثل خرگوش به تن داشت. پرهایی که یافت شدند برای بالشتی است که در این دوران در مراسم تدفین سر افراد می‌گذاشتند. همچنین سنجاق سینه‌ای که زنان آن دوران استفاده می‌کردند به همراه این فرد کشف شد.

به همراه او، شمشیری بدون قبضه روی جسد درون قبر قرار دادند که احتمالا حرکتی منسوب به مردان در دوران قرون وسطی بود. احتمالا بعدها شمشیری با دسته برنزی در کنار او قرار دادند که نشانه‌ای از احترام دیگران به اوست.

به عقیده برخی باستان‌شناسان، قبر سوونتاکا فرد محترمی را در برمی‌گیرد که احساس دقیقی از مرد یا زن بودن و هویت جنسی اجتماعی خود نداشت. اما حتی اگر زنی با این اقلام در این قبر دفن شده باشد، شواهد نشان می‌دهد که افرادی با هویت‌های جنسی متفاوت از زمانه خود در جوامع ابتدایی قرون وسطی در فنلاند و احتمالا سایر اسکاندیناوی محترم شمرده می‌شدند. طبق قراداد‌های جنجگویان قرون وسطایی، این افراد می‌توانند زنان جنگجویی باشند که از لحاظ بیولوژیکی زن و در روابط اجتماعی خود مرد هستند.

شاید بتوان مورد متقابل قبر سوونتاکا را قبری هزار ساله در سوئد دانست که مردی با ترکیبی از اقلام زنانه و مردانه در آن کشف شده است. برخی محققان احتمال می‌دهند که ممکن است این مرد، متخصص آیین و سنت آن زمان بوده است، چرا که شواهد نشان می‌دهد که اکثر شمن‌ها در آن دوران لباس‌های زنانه می‌پوشیدند.

سایر محققان در مطالعه بحث برانگیز دیگری قبری تقریبا هزار ساله را در سوئد پیدا کردند که احتمالا یک زن جنگجوی وایکینگ و یا زنی با پوشاک و اسحله جنگجویان در آن دفن شده است. توضیح چنین موارد خاصی در اسکاندیناوی ابتدای قرون وسطی، مانند مردی که با جواهرات زنانه دفن شده است، بسیار سخت است و نیازمند تحقیقات بیشتری است. با این حال، ممکن است هیچ وقت معماهای مرتبط با این کشفیات را متوجه نشویم و برای همیشه رازی در تاریخ باقی بمانند.