کاوش حیات زیر سطح مریخ

شهاب‌سنگ‌ها نشان می‌دهند که تا وقتی زیر سطح مریخ آب وجود داشته باشد، آنجا قابل سکونت خواهد بود. در اعماق مریخ، عناصر رادیواکتیو مولکول‌های آب را تجزیه می‌کنند و موادی می‌سازند که می‌توانند حیات زیر سطح مریخ را تغذیه کنند. این فرایند که به پرتوکافت (radiolysis) معروف است، باکتری‌ها را برای میلیون‌ها و میلیاردها سال در ترک‌های پر از آب سنگ‌های زمین حفظ کرده است. حالا یک پژوهش که در ژورنال Astrobiology منتشر شده، ادعا می‌کند پرتوکافت می‌تواند حیات میکروبی را در زیر سطح مریخ نیز پشتیبانی کند.

طوفان‌های گرد و خاک، اشعه‌های کیهانی و بادهای خورشیدی سطح سیاره سرخ را ویران کرده‌اند. اما بعضی گونه‌های حیات می‌توانند به زیر سطح پناه ببرند. به گفته «جسی تارناس»، دانشمند سیاره‌ای در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا و نویسنده اصلی مقاله بالا، «محیطی که در مریخ بالاترین شانس قابل سکونت بودن را دارد، سطح زیرین آن است.» بررسی سطح زیرین مریخ می‌تواند به دانشمندان کمک کند که بفهمند حیات در آنجا زنده مانده یا نه ــ و بهترین نمونه‌های سطح زیرین مریخ در دسترس ما، شهاب‌سنگ‌هایی هستند که به زمین برخورد کرده‌اند.

تارناس و همکارانش اندازه ذرات، ترکیبات معدنی و عناصر رادیواکتیو موجود در شهاب‌سنگ‌های مریخی را بررسی کردند و تخلخل پوسته مریخ را با استفاده از داده‌های ماهواره‌ها و مریخ‌نوردها تخمین زدند. آن‌ها این ویژگی‌ها را درون یک مدل کامپیوتری برای شبیه‌سازی پرتوکافت وارد کردند تا ببینند این فرایند با چه میزانی از اثربخشی می‌تواند سولفات و گاز هیدروژن تولید کند ــ مواد شیمیایی که می‌توانند متابولیسم باکتری‌های زیر سطح را پشتیبانی کنند. این پژوهشگران گزارش می‌دهند که اگر در زیر سطح مریخ آب وجود داشت، فرایند پرتوکافت می‌توانست حیات میکروبی را برای میلیاردها سال در آنجا حفظ کند ــ و شاید هنوز هم چنین باشد.

دانشمندان پرتوکافت مریخ را در گذشته مطالعه کرده‌اند، اما این اولین تخمین با استفاده از سنگ‌های مریخی است که قابلیت سکونت را در زیر سطح این سیاره تخمین می‌زند. تارناس و همکارانش غنای بالقوه حیات زیر سطح مریخ را اندازه‌گیری کردند و به این نتیجه رسیدند که میلیون‌ها میکروب می‌توانند در یک کیلوگرم سنگ زندگی کنند (ژئوبیولوژیست‌ها تراکم‌های مشابهی را در زیرزمین پیدا کرده‌اند.)

قابل‌سکونت‌ترین نمونه آزمایش‌شده شهاب‌سنگی است که از سنگی به نام «رگولیت برچیا» (Regolith Breccia) تشکیل شده بود. تارانس می‌گوید: «گمان می‌رود که منشاء این سنگ‌ها بلندی‌های جنوب مریخ باشد که قدیمی‌ترین سطح سیاره هستند.»

طبق توضیحات این مقاله، حیات زیر سطح نیازمند آب است ــ و به گفته «لوجندرا اوجا» (Lujendra Ojha)، دانشمند سیاره‌ای در دانشگاه راتگرز که در این پژوهش نقشی نداشته، این که زیر سطح مریخ آب وجود دارد یا نه، موضوعی نامشخص است. قدم مهم بعدی می‌تواند تعیین این باشد که آنجا خبری از آب است یا نه و این پژوهش محرکی خواهد بود برای جستجوی آب زیر سطح. اوجا می‌گوید: «جایی که آب زیر سطحی وجود دارد، حیات نیز می‌تواند وجود داشته باشد.»