هوش مصنوعی و موج اخراج‌ها در سال ۲۰۲۶؛ آیا بازار کار وارد عصر جدیدی می‌شود؟

در طول سال ‌۲۰۲۵، نگرانی‌ها درباره تأثیر فزاینده هوش مصنوعی بر بازار کار، به‌ویژه در پی شتاب‌گرفتن توسعه ابزارهای اتوماسیون و محصولات مبتنی بر این فناوری، به‌طور محسوسی افزایش یافت. اکنون گزارشی از وب‌سایت «تک‌کرانچ» نشان می‌دهد که این نگرانی‌ها در سال ‌۲۰۲۶ به مرحله اجرا و پیامدهای عینی خواهند رسید.

بر اساس پژوهشی که توسط مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) انجام و در ماه نوامبر سال گذشته منتشر شده است، پیش‌بینی می‌شود هوش مصنوعی تا سال ‌۲۰۲۶ جایگزین حدود ۱۱٫۷ درصد از مشاغل فعلی شود.

همچنین طبق نظرسنجی انجام‌شده، مشاغل سطح مبتدی بیش از سایر سطوح شغلی در معرض آسیب ناشی از توسعه هوش مصنوعی و اتوماسیون قرار دارند. شماری از کارفرمایان بر این باورند که می‌توان بسیاری از این موقعیت‌های شغلی را حذف و وظایف آن‌ها را به فناوری‌های نوین واگذار کرد.

ماریل ایوانز، بنیان‌گذار و شریک مدیریتی شرکت «اکسپشنال کپیتال»، در این‌باره معتقد است افزایش هزینه‌های مرتبط با پیاده‌سازی هوش مصنوعی، موجب خواهد شد منابع مالی شرکت‌ها به‌تدریج از بودجه نیروی انسانی خارج شود؛ موضوعی که در نهایت می‌تواند بر نرخ اشتغال تأثیر منفی بگذارد.

در مقابل، اریک پن، یکی از بنیان‌گذاران و شرکای عمومی صندوق سرمایه‌گذاری «هاسل»، بر این باور است که هنوز نمی‌توان به‌طور دقیق و قطعی تأثیر مستقیم هوش مصنوعی بر حذف یا تحول مشاغل مختلف را تعیین کرد.

او در توضیح دیدگاه خود می‌گوید: «در حال بررسی این موضوع هستیم که کدام نقش‌ها بیش از حد گسترش یافته‌اند، کدام مشاغل قابلیت خودکارسازی دارند و حتی کدام وظایف پیچیده‌تر که به منطق بیشتری نیاز دارند، در آینده خودکار خواهند شد. پرسش اصلی این است که آیا این روند به اخراج‌های گسترده‌تر منجر می‌شود، بهره‌وری را افزایش می‌دهد یا صرفاً به‌عنوان یک عامل مکمل، بازار کار فعلی را کارآمدتر خواهد کرد.»

آنتونیا دین، از شرکای شرکت سرمایه‌گذاری Black Operator Ventures، با دیدگاه ایوانز مخالفت می‌کند و معتقد است حتی در صورتی که شرکت‌ها عملاً بودجه نیروی کار را به پروژه‌های هوش مصنوعی اختصاص ندهند، همچنان احتمال دارد از هوش مصنوعی به‌عنوان توجیهی برای اخراج نیرو یا کاهش هزینه‌های انسانی استفاده کنند.

علیرغم اختلاف‌نظر میان سرمایه‌گذاران و مدیران ارشد شرکت‌ها درباره نقش دقیق هوش مصنوعی در آینده اشتغال، اغلب آن‌ها بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که تأثیر این فناوری بر بخش کسب‌وکار در سال ‌۱۴۰۵ بسیار چشمگیر خواهد بود و حتی می‌تواند از تحولات رخ‌داده در سال ‌۲۰۲۵ نیز فراتر رود.
 

ادامه تعدیل نیرو تا سال ‌۱۴۰۵

بر اساس گزارش جداگانه‌ای از شبکه CNBC، سال ‌۲۰۲۵ شاهد موج قابل‌توجهی از تعدیل نیرو در شرکت‌های بزرگ فناوری بود. در این سال، شرکت‌هایی مانند مایکروسافت، آمازون و متا در مجموع بیش از ۱٫۱۷ میلیون نفر از کارکنان خود را در مراحل مختلف تعدیل کردند.

نکته قابل‌توجه آن است که نرخ اخراج‌ها در سال ‌۲۰۲۵، که بخش عمده‌ای از آن به گسترش هوش مصنوعی نسبت داده می‌شود، حتی از سال ‌۲۰۲۰ و دوران اوج بحران «کووید-۱۹» نیز بالاتر بوده است؛ دوره‌ای که در آن مجموع اخراج‌ها کمتر از ۵۰۰ هزار نفر گزارش شد.

گزارش مستقلی از شبکه CNN نیز نشان می‌دهد شرکت آمازون بیش از ۱۴ هزار موقعیت شغلی را از مجموع نیروی کار ۳۵۰ هزار نفری خود حذف کرده است.

در همین راستا، به گزارش نشریه «فایننشال اکسپرس»، تعداد نیروهای تعدیل شده در مایکروسافت طی سال ‌۲۰۲۵ به بیش از ۱۵ هزار نفر، معادل حدود ۷ درصد از کل نیروی انسانی این شرکت، رسیده است.

با این حال، اینتل همچنان رکورددار بیشترین میزان تعدیل نیرو در میان شرکت‌های فناوری محسوب می‌شود. طبق گزارش شرکت آمریکایی Intellizen، اینتل تنها در طول سال ‌۲۰۲۵ بیش از ۲۴ هزار موقعیت شغلی را حذف کرده است.