ATR-258: قرص ورزش جدید برای لاغری بدون از دست دادن عضله

داروهای پپتید شبه‌گلوکاگون-۱ اگرچه در مدیریت دیابت نوع ۲ و چاقی بسیار موثر بوده‌اند، اغلب با کاهش عضله همراهند، که می‌تواند خطر ضعف جسمانی، مشکلات تعادل، کاهش سوخت‌و‌ساز و افت کیفیت زندگی را افزایش دهد.

به گزارش پریونشن، داروی جدید که ای‌تی‌آر-‌۲۵۸ (ATR-258) نام دارد، به‌صورت خوراکی مصرف می‌شود و در گروهی از داروها به نام آگونیست‌های بتا-۲ قرار می‌گیرد، که داروهایی مانند آلبوترول (برای آسم) نیز به این گروه تعلق دارند. 

تفاوت مهم ترکیب جدید با نمونه‌های قبلی این است که طوری طراحی شده تا از عضلات اسکلتی حمایت کند، بدون آنکه قلب، که خود نیز عضله است، بیش‌ازحد تحریک شود.

ای‌تی‌آر‌ـ‌۲۵۸ با تحریک گیرنده‌هایی در عضلات صاف بدن، مانند «قرص ورزش» عمل می‌کند و مسیرهای جذب گلوکز و چربی‌سوزی و حفظ یا تقویت عملکرد عضله را فعال می‌کند.

طبق داده‌های منتشرشده در نشریه علمی سل (Cell)، این دارو تاکنون مرحله آزمایش روی حیوانات و مرحله اول کارآزمایی بالینی را پشت سر گذاشته است. در آزمایش‌‌های حیوانی، ای‌تی‌آر‌-‌۲۵۸ توانست قند خون را به سطح مطلوب برساند، بدون آنکه کاهش توده عضلانی ایجاد کند. در کارآزمایی بالینی نیز ۴۸ فرد سالم و ۲۵ فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ بررسی شدند و دارو به‌طور کلی به‌خوبی تحمل شد.

پزشکان تاکید می‌کنند که شیوه عملکرد این دارو با داروهای پپتید شبه‌گلوکاگون‌ـ‌۲ به‌کلی متفاوت است. داروهای پپتید شبه‌گلوکاگون‌ـ‌۱ عمدتا از طریق محور روده‌ـ‌مغز عمل می‌کنند، اشتها را کاهش می‌دهند، احساس سیری زودرس ایجاد می‌کنند و هضم را کندتر می‌کنند. نتیجه این فرایند، کاهش میزان غذای مصرفی و افت وزن است، اما بخشی از این کاهش وزن اغلب به از دست رفتن عضله مربوط می‌شود و عوارض گوارشی مانند تهوع، استفراغ یا اسهال نیز شایع است. 

در مقابل، ای‌تی‌آر‌-‌۲۵۸ مستقیم بر بافت عضلانی اثر می‌گذارد و به گفته پژوهشگران، در مدل‌های پیش‌بالینی عملکردی شبیه «قرص ورزش» داشته است.

درباره عوارض جانبی، داده‌ها هنوز محدود است. با این حال، در بررسی‌های اولیه گزارش شده که دارو باعث ناهنجاری‌ خونی، اختلال‌های الکترولیتی یا مشکلات قلبی جدی نشده است. شایع‌ترین عوارض مشاهده‌شده لرزش خفیف دست و افزایش کوتاه‌مدت ضربان قلب، به‌ویژه در دوزهای مصرفی بالاتر، بوده است که اغلب با ادامه مصرف، کاهش پیدا کرده یا پس از قطع دارو از بین رفته‌ است.

متخصصان می‌گویند حفظ توده عضلانی نقش مهمی در سلامت سوخت‌و‌ساز، طول عمر، قدرت بدنی و انجام فعالیت‌های روزمره دارد. کاهش شدید عضله نه‌‌تنها با خستگی و کاهش سوخت‌و‌ساز همراه است، بلکه با افزایش خطر مرگ‌ومیر، به‌ویژه در اثر بیماری‌های قلبی، ارتباط دارد. 

در حال حاضر، توصیه اصلی به افرادی که از داروهای کاهش وزن استفاده می‌کنند، مصرف پروتئین کافی و تمرین‌های ورزشی مقاومتی و قدرتی است، اما ای‌تی‌آر‌ـ‌۲۵۸ می‌تواند رویکرد دارویی تازه‌ای در این زمینه ایجاد کند.

این دارو هنوز در مراحل ابتدایی پژوهش قرار دارد و برای ورود به بازار نیازمند کارآزمایی‌های بالینی گسترده‌تر و دریافت تایید نهادهای نظارتی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا است.