مهسا مژدهی: رسانهها الکساندر دوگین را مغز پوتین میدانند. او ایدئولوگ یا به قول برخی فیلسوفی با نگاه به شرق است که رویای احیای روسیه بزرگ و قدرتمند را در سر میپروراند. چهرهای مرموز که در ایران هم از سوی طرفداران جبهه پایداری مورد استقبال زیادی قرار میگیرد. او که به دفعات به ایران سفر کرده یا با تلویزیون ایران مصاحبه انجام داده است، فاصله زیادی با اروپاییها دارد و اما حالا ظاهرا ترامپ قلبش را ربوده است.
به تازگی فردریک پلیتگن خبرنگار ارشد سیانان در روسیه، با الکساندر دوگین در مصاحبهای کوتاه از رابطه میان ترامپ و پوتین پرسید. در این مصاحبه پلیتگن از دوگین در مورد نگرانی و ترس افرادی سؤل کرده است که به نزدیکی سیاسی و ایدئولوژیک ترامپ و پوتین اشاره میکنند. او در سوال خود میخواست بداند که آیا ترامپ به پوتین نزدیکی بیشتری دارد یا به متحدان اروپایی و غربی خود؟
دوگین معتقد است ترامپ بسیار محافظهکار و موافق ارزشهای سنتی است. او میگوید ترامپ میهن پرست است و به وطن پرستی علاقه نشان میدهد. دوگین میگوید من این موضوع را بهعنوان نظم جهانی قدرتهای بزرگ تعریف میکنم.
او میگوید پوتین و ترامپ با یکدیگر همزمان و مصادف و منطبق شدهاند تا این مدل از سیاست را جایگزین لیبرالیسم جهانی کنند.
بهنظر میرسد آنچه دوگین به دنبال آن است و احتمالا پوتین را ترغیب میکند تا به تفکراتش تن دهد، هماهنگی مسکو و واشنگتن است. آنها روسیه را نه یک بازیگر عادی؛ بلکه ابرقدرتی تاثیرگذار میدانند که میتواند همقدم با ایالات متحده پای لیبرالها را بریده و ارزشهای وطنپرستانه و توسعه طلبانه را جایگزین اندیشههای دیگر کنند. اتفاقی که میتواند در سرنوشت بسیاری از نقاط جهان از جمله اوکراین یا حتی کانادا گرینلند و خاورمیانه و … اثر بگذارد.
دوگین کیست؟
الکساندر گلییویچ دوگین، متولد ۷ ژانویه ۱۹۶۲، دانشمند علوم سیاسی اهل روسیه است که به دلیل نظرات اوراسیاگراییاش شناخته شده است. او رهبر و بنیانگذار حزب اوراسیا در روسیه و بانفوذترین ایدئولوگ ناسیونالیسم در میان روسها بهشمار میآید. این نفوذ البته بیش از همه بر روی ولادیمیر پوتین وجود دارد. برخی میگویند همه سیاستهای توسعهطلبانه پوتین زیر سر دوگین است.
دوگین در سال ۲۰۱۴، پس از مصاحبهای که در آن خواستار قتلعام اوکراینیهای مخالف روسیه شده بود، از ریاست دپارتمان جامعهشناسی روابط بینالملل در دانشگاه دولتی مسکو برکنار شد. در همان سال، مجله آمریکایی فارین پالیسی، او را در رده صد متفکر جهانی دوره معاصر و قرار داده و او را یک آشوبگر خواند. الکساندر دوگین از سال ۲۰۱۴ در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپا و از سال ۲۰۱۵ در فهرست تحریمهای آمریکا و کانادا قرار دارد.
در بهمن ۱۳۹۴، دوگین در قم با سید محمدمهدی میرباقری، رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم، دیدار کرد. برخی رسانهها در آن زمان نوشتند که میرباقری با اندیشههای دوگین موافق بوده است.
او که اساسا خود را فیلسوفی ضد غرب معرفی میکند، از ترامپ در قدرت استقبال میکند. او که تفاوتی میان ترامپ و پوتین بهعنوان افرادی وطن پرست قائل نمیشود معتقد است حضور ترامپ در کاخ سفید، فرصتی طلایی برای روسهاست تا قدرت خود را احیا کرده و سیاستهای گسترش طلبانه خود را بدون اینکه کسی در واشنگتن برای آنها مزاحمتی ایجاد کند، پی بگیرد.
دوگین درمورد ترامپ چه میگوید؟
سابقه اظهارنظرهای دوگین در مورد دونالد ترامپ به دوره رقابتهای انتخاباتی سال ۲۰۱۶ برمیگردد. در آن زمان دوگین ترامپ را به عنوان شخصیتی معرفی کرد که میتواند نظم لیبرال جهانی را به چالش بکشد. او معتقد بود که پیروزی ترامپ نشاندهنده پایان هژمونی تکقطبی آمریکا و ظهور یک جهان چندقطبی است که با ایدههای او همراستا بود. دوگین در این دوره گفته بود: ترامپ نماینده بخشی از مردم آمریکا است که از جهانیسازی و مداخلهجویی بیپایان ایالات متحده خسته شدهاند. او میتواند فرصتی برای تضعیف ساختارهای لیبرال باشد که بر جهان مسلط شدهاند. او همچنین انتخاب ترامپ را شوک ژئوپلیتیکی توصیف میکرد که میتواند به نفع روسیه و دیگر قدرتهای غیرغربی باشد، زیرا به گفته او، سیاستهای خارجی تهاجمی آمریکا را مهار میکند.
پس از آنکه دونالد ترامپ به کاخ سفید رفت، الکساندر دوگین به رابطه بالقوه میان ترامپ و ولادیمیر پوتین علاقه زیادی نشان داد و امیدوار بود که ترامپ بتواند تنشها بین روسیه و آمریکا را کاهش دهد. او در جایی گفته بود: ترامپ پتانسیل این را دارد که با پوتین همکاری کند و نظم جدیدی را پایهگذاری کند که در آن روسیه به عنوان یک قدرت مستقل به رسمیت شناخته شود. با این حال، پس از اینکه در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ تحریمهای بیشتری علیه روسیه اعمال شد و روابط دو کشور بهبود چشمگیری پیدا نکرد، دوگین ناامیدی خود را ابراز کرد و گفت ترامپ نتوانست یا نخواست به وعدههایش درباره بهبود روابط با روسیه عمل کند. او تحت فشار ساختار عمیق دستهای پشتپرده در آمریکا قرار گرفت.
او بعدها در محافل گوناگونی ادعا کرد ترامپ یک انقلابی بالقوه بود، اما در عمل به یک مهره در دست سیستم تبدیل شد. او ایدههای درستی داشت، اما اراده یا قدرت اجرای آنها را نداشت. او همچنین به تصمیمات جنجالی ترامپ مانند خروج از توافق هستهای ایران اشاره کرده و گفته بود این اقدامات نشان میدهد که ترامپ گاهی به نفع اسرائیل و لابیهای داخلی عمل میکند، نه به نفع یک نظم چندقطبی واقعی.
با بازگشت ترامپ به قدرت در سال ۲۰۲۵، دوگین دوباره به تحلیل سیاستهای او پرداخته است. یکی از اظهارات مشخص او که در پستهای اخیر او در شبکه اجتماعی ایکس نیز دیده میشود، به موضوع اوکراین مربوط است. او نوشته ترامپ هر دو گزینه را دارد: تظاهر کند که به دروغ زلنسکی باور دارد و نمایش را ادامه دهد یا اوکراین را به اتحادیه اروپا واگذارد و خودش از مشارکت مستقیم در جنگ کنار بکشد. نمیدانم او چه کاری خواهد کرد.
الکساندر دوگین اعلام کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به جنگ با دولت سایه در این کشور رفته است. به گفته دوگین، دولت سایه شبکهای از لیبرالهای جهانیگرا و نخبگان حاکم آمریکا با ایدئولوژی دموکراتیک لیبرال است. دوگین در مقالهای با عنوان دولت سایه و روشنگری تاریک نوشت: در واقع، جنگی برای نابودی دولت پنهان اعلام شده است، ترامپ مسیر حذف آن را در پیش گرفته است. او افزود که ایدئولوژی لیبرالهای جهانیگرا و ترامپیستها بر اصول متفاوتی استوار است و ترامپ حتی در دوران مبارزات انتخاباتی تمایل خود به پایبندی به ارزشهای سنتی را نشان داد. دوگین تأکید کرد که ترامپ پس از تحلیف، بلافاصله شروع به اجرای این برنامهها کرد و حامیان سرسخت خود را در موقعیتهای کلیدی دولت جدید منصوب کرد.
به نظر میرسد در نهایت فیلسوف روسی نزدیک به جبهه پایداری، ترامپ را مردی میداند که میتواند به سود روسیه در کاخ سفید عمل کند. او ترامپ و پوتین را دارای اشتراکات فراوان شخصیتی با یکدیگر شمرده و انتظار دارد که این شباهتها بتواند روسیه را از انزوای فعلی خارج کند.
ترامپ آدم بدی نیست
مشاور کرملین که به او لقب راسپوتین پوتین دادهاند، میگوید روسیه تحت رهبری ولادیمیر پوتین شبیه به آمریکا تحت رهبری دونالد ترامپ است و از حامیان جنبش دوباره آمریکا را بزرگ کنیم خواست تا باور کنند که رئیس او آدم بدی نیست.
فیلسوف روس که اغلب به عنوان «مغز پوتین» شناخته میشود، دولت دوم ترامپ را گامی علیه جهانیگرایی دانست و گفت که پیروزی رئیسجمهور آمریکا در سال ۲۰۲۴ نشاندهنده این است که پوتینیسم در آمریکا پیروز شده است.
دوگین در گفتوگو با فرید زکریا که از شبکه سیانان منتشر شد گفت ما اکنون با ایالات متحده متفاوتی روبهرو هستیم: نه پایگاه و ستاد اصلی جهانیگرایی، بلکه نوعی دولت ملی مستقل، قدرتی جهانی با ارزشهای سنتی. او در این گفتوگو تلاش کرد واشنگتن را با مسکو مقایسه کند. او افزود: در این شرایط جدید، فکر میکنم روسیه پوتین و شخص پوتین دیگر دشمن اصلی، آدم شرور اصلی یا آدم بد محسوب نمیشوند. ما نقاط مشترک زیادی را کشف کردهایم که برای آمریکا تحت رهبری ترامپ و روسیه تحت رهبری پوتین وجود دارد.
دوگین از آمریکا خواست تا حمایت خود را از اوکراین پس بگیرد تا روسیه بتواند بدون مانع با اروپا مواجه شود. او گفت: فکر میکنم که ترامپ، دیر یا زود، و شاید زودتر از آنچه تصور میکنیم، متوجه خواهد شد که پوتین هیچ دشمنی با ایالات متحده ندارد، هیچ دلیلی برای ادامه مبارزه وجود ندارد، هیچ دلیلی برای مخالفت نیست… هیچ عرصهای برای رقابت وجود ندارد.
۳۱۱۳۱۲